Kabanata 7: Ang Pagpapanggap

Kinabukasan, pumasok ako sa klase na parang walang nangyari.

Iyon ang pinakamahirap na bahagi, ang pagpapanggap. Dala ko pa rin ang bag ko, ang uniporme ko, ang ID kong nagsasabing iskolar ako. Pareho pa rin ang mukhang nakikita ng mga kaklase ko. Pero may nabasag sa loob ko, at sa tuwing may bumabati ay napapaisip akong baka nakikita nila ang lamat.

"Robby, nagawa mo na ba ang assignment sa Literature?"

"Oo. Gusto mong kopyahin?"

"Hindi, ipakita mo lang. Para makita ko kung tama ako."

Nagtawanan kami. Ganoon ang takbo ng mga araw. Nagsusulat ako ng lesson plan, nagbabasa ng mga tula sa Ingles, naglalakad sa pasilyo ng College of Education kasama ang mga kaibigan ko. Normal na normal ako sa paningin ng lahat. Parang walang bumagsak na aklat sa sahig ng kuwarto ko.

Ang mahirap ay ang pagdaan sa Niña Maria.

Hindi ko pa rin nakakalimutan ang bahay na iyon, ni ang opisina kung saan inaprobahan ng isang dayuhang madre ang buong kinabukasan ko sa loob ng ilang minuto. Dumadaan pa rin ako roon pagkatapos ng klase, gaya ng nakagawian, at lagi akong sinasalubong ni Sister Chini.

"Robby! Kumusta ang kolehiyo?"

"Okay lang po, Sister."

"Mataas na naman ba ang mga marka mo?"

"Opo."

"Mabuti." Tinapik niya ang balikat ko, at ang tapik na iyon ay dating nagpapagaan ng loob ko. "Kapag may problema ka, alam mo kung nasaan ako."

Gusto kong sabihin ang lahat. Gusto kong umupo sa harap niya at ikuwento ang Hebreo 5:7, ang tatlong araw at tatlong gabi, ang kaisa-isang anak ni Abraham. Gusto kong itanong kung may sagot siya. Baka may sagot siya. Mas matalino siya sa akin at mas matagal nang nagbabasa ng Bibliya.

Pero hindi ko nasabi. Ngumiti lang ako at nagpasalamat. Habang naglalakad ako palabas ay para akong may bitbit na mabigat na bagay sa bulsa, at hindi ko alam kung paano ito itatago habang kinakamayan niya ako.

Sa jeep, sa kalsada, sa gate ng unibersidad, nagbago ang tingin ko sa mga Muslim.

Dati ay iniiwasan ko silang tingnan. Kapag may nakasalubong akong Maranao, iba ang daan ko, at hindi ko iyon pinag-isipan. Kusa lang ang katawan ko. Ngayon, para akong naghahanap. May nakita akong babaeng nakamalong sa jeep, kalong ang anak, at pinagmasdan ko siya nang matagal hanggang sa mapansin niya at tumingin siya sa akin. Mabilis akong umiwas. Mabait ang mukha niya. Pagod, katulad ng nanay ko.

Hindi kaya mali ang pagkakaalam ko?

Iyon ang tanong na hindi ko mapigilan. Sa lahat ng itinuro sa akin tungkol sa mga Muros, may isa man bang totoo? Ang kidnap, ang pagtatanim ng sibuyas, ang panakot sa dilim. Ang mga nagsabi niyon sa akin ay mga mabubuting tao rin, mga taong nagmahal sa akin. At mali sila. Hindi sila nagsinungaling. Ipinasa lang nila ang sinabi sa kanila. Kung ganoon, ilang bagay pa ang ipinasa sa akin na hindi ko pa sinusuri?

Mahirap maniwala sa tsismis, naisip ko noon. Mahirap, pero mas mahirap pang tanggaping mali ang pinaniwalaan mo nang buong buhay.

May isa pang akala akong hindi pa nawawala. Buong panahon ko, ang Muslim ay isang tribo. Isang lahi. Maranao, Tausug, Maguindanao. Mga taong may sariling wika at sariling lupain, at kung hindi ka ipinanganak sa kanila ay wala kang karapatang pumasok. Kung hindi mo alam ang salita nila, hindi ka puwedeng sumali. Parang pagpasok sa bahay ng ibang pamilya.

Mali pala. Hindi ko iyon nalaman sa isang pagsasalita lang. Unti-unti kong nakita ito sa mga pahinang binasa ko, at sa kaklase kong hindi nagturo sa akin ng wikang Maranao kahit minsan. Tawheed ang itinuro niya. Ang Diyos ay iisa, at lahat ng tao ay inaanyayahan Niya. Hindi sa dugo nakasalalay ang Islam. Sa pananampalataya.

Nang lumaon ay nabasa ko rin sa Quran ang sinabi ni Allah sa lahat ng tao: nilikha Niya tayo mula sa isang lalaki at isang babae, at ginawang mga bansa at tribo upang makilala natin ang isa't isa. At ang pinakamarangal kay Allah ay ang pinakamatuwid sa atin. Hindi ang pinakamayaman, at hindi ang kabilang sa pinakamalaking tribo. Ang pinakamatuwid.

Pero iyon ay para sa mga susunod na buwan. Noong mga unang linggo, takot lang ang nasa akin.

Isang gabi, nakahiga ako at nakatitig sa kisame. Naririnig ko ang nanay ko sa kabilang kuwarto, nagbubulong ng rosaryo. Pamilyar ang tunog, isang daloy ng mga salitang paulit-ulit at mahinahon. Dati, iyon ang pinakamaginhawang tunog sa mundo.

Ngayon ay hindi ko na ito maintindihan nang may dating kapayapaan. Narinig ko ang pangalan ni Maria, at ang tanong ni Nafiza ay sumagi sa isip ko. Kanino nananalangin si Hesus? Hindi kay Maria. Hindi sa mga santo.

Pumikit ako.

Kung mag-Islam ako, ano ang mangyayari?

Hindi ko na kinailangang mag-isip nang mahaba. Alam ko na ang sagot, dahil lumaki ako sa mga kuwento ng pamilya at kapitbahay. Sasabihin nilang nabaliw ako. Sasabihin nilang nalinlang. Ang nanay ko, na naghintay ng ganoon katagal para makapag-aral ako, ang unang masasaktan. Ang tatay ko, na tahimik pero galit sa mga Muslim, ay magiging mas tahimik pa, at hindi ko alam kung gaano kalalim ang galit na iyon kapag nalaman niyang ang anak niya ay isa na sa kanila.

At ang mga madre.

Iyon ang pinakamabigat. Iskolar ako ng Company of Mary. Ang buong kolehiyo ko ay bigay nila. Si Sister Chini ang nagbukas ng pinto, at ngayon ay balak kong lumabas mula sa bahay na pinasukan ko. Naririnig ko na ang bulong sa isip ko, parehong tinig ng matatanda noong ako ay bata pa.

Iyan ba iyong iskolar ng mga madre? Pinag-aral na nga, tumalikod pa.

Balimbing.

Taksil.

Natawa ako nang walang tunog, at hindi iyon masayang tawa. Noon, tsismis tungkol sa mga Muros ang kinatatakutan ko. Ngayon ay tsismis na tungkol sa akin ang inaasahan ko, at wala akong magagawa kundi tanggapin.

Hindi ako nakatulog nang gabing iyon. Maraming gabi pagkatapos niyon ay ganoon din.

Hindi ko alam kung ilang linggo, o buwan, akong nagpanggap. Basta alam kong umaga ay normal akong pumapasok, at gabi ay naghihirap ang loob ko. Nagbabasa ako. Tinitingnan ko ulit ang Bibliya. Hinahanap ko ang butas, ang sagot na magpapabalik sa akin sa dating ako. Gusto kong makahanap.

Walang lumabas.

Mahirap labanan ang katotohanan. May kasabihan nga na ang katotohanan ay hindi mo mapipigilang sumikat. Wala akong mahanap na mas malinaw na paliwanag noon, hanggang sa mabasa ko sa Quran ang sinabi ni Allah: dumating na ang katotohanan at naglaho ang kasinungalingan, at ang kasinungalingan ay talagang naglalaho. Hindi ko pa alam ang talatang iyon noong mga gabing iyon. Pero iyon mismo ang nararamdaman ko. Hindi ako ang humabol sa katotohanan. Nasa harap ko na ito, at ako na lang ang hindi tumitingin.

Hanggang sa dumating ang araw na hindi ko na makayanan ang pagpapanggap.

Isang hapon, matapos ang klase, nakita ko si Nafiza na nagliligpit ng mga gamit. Hindi ako lumapit nang malapit. Tumayo ako sa layong alam kong komportable para sa kanya, tatlong hakbang mula sa upuan niya. Natutunan ko na ang distansiyang iyon.

"Nafiza."

Tumingin siya sa akin. Naghintay siya, gaya ng lagi.

Huminga ako nang malalim. Matagal kong inensayo ang sasabihin ko, at ngayon ay wala akong maalala.

"Puwede ba akong maging Muslim?"

Tumigil ang kamay niya sa pagtupi ng panyo. Hindi siya agad sumagot.

"Ano'ng sabi mo?"

"Gusto kong mag-Islam. Kung puwede." Mabilis akong nagsalita, bago pa ako mawalan ng lakas. "Hindi ko alam kung paano. Hindi ako Maranao. Hindi ako marunong ng wika ninyo. Akala ko dati, hindi puwede ang tulad ko."

Nabigla siya, kitang-kita ko. Bahagyang bumuka ang bibig niya at napaupo siya muli. Ilang segundo siyang nakatingin lang sa akin, at ang akala ko ay hindi niya ako narinig.

"Hindi kailangan ang wika," sabi niya sa wakas, mahina at medyo nanginginig ang boses. "Hindi kailangang maging Maranao. Kahit sino."

"Talaga?"

"Oo." Huminga siya at kumalma. "Sandali. Hindi ko ito kayang gawin nang mag-isa. May ipapakilala ako sa iyo."

"Sino?"

"Si Matias. Nursing student. Balik-Islam din siya."

"Balik-Islam?"

"Ang tawag sa mga dating hindi Muslim na yumakap sa Islam." Tumayo na siya at kinuha ang bag. "Balik, dahil ang lahat ng tao ay ipinanganak sa fitrah."

"Ano iyon?"

"Ang likas na pagkilala sa Diyos na Isa. Ganoon ang bawat batang ipinapanganak. Ang mga magulang ang nagdadala sa kanya sa ibang daan. Kaya sa amin, hindi ka papasok sa bagong relihiyon. Babalik ka sa kinagisnan mo bago ka pa tinuruan ng kahit ano."

Hindi ko iyon lubos na naintindihan noon. Pero naalala ko ang sarili kong bata pa, nag-aantanda bago kumain, hindi nagtatanong kung bakit. Baka nga may bahagi sa akin na hindi tumigil sa pagtatanong, naisip ko.

Humakbang siya palayo at nag-iwan ng sapat na distansiya sa pagitan namin. Bago siya umalis ay lumingon siya.

"Robby."

"Ano?"

"Alhamdulillah."

Hindi ko alam ang salita. Hindi ko tinanong kung ano ang ibig sabihin. Nakatayo lang ako roon habang papalayo siya, at sa unang pagkakataon sa loob ng ilang buwan ay gumaan ang dibdib ko.