Si Yunus sa Tiyan ng Isda: Ang Du'a sa Tatlong Kadiliman

Paksa: Ang kuwento ni Propeta Yunus ﷺ, ang tawbah sa oras ng matinding pagsubok, at ang pagkilala sa Allah sa panahon ng ginhawa.

UNANG KHUTBAH

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي يَسْمَعُ دُعَاءَ الْمُضْطَرِّينَ وَإِنْ كَانُوا فِي ظُلُمَاتِ الْبَحْرِ، وَيُنْجِي الْمُنِيبِينَ مِنَ الْكَرْبِ وَالْغَمِّ، نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ، وَنَعُوذُ بِاللهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا، مَنْ يَهْدِهِ اللهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ، وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ.

﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ﴾

﴿يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُم مِّن نَّفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيرًا وَنِسَاءً ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسَاءَلُونَ بِهِ وَالْأَرْحَامَ ۚ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًا﴾

﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا * يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ ۗ وَمَن يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظِيمًا﴾

أَمَّا بَعْدُ: فَإِنَّ أَصْدَقَ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللهِ، وَخَيْرَ الْهَدْيِ هَدْيُ مُحَمَّدٍ ﷺ، وَشَرَّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا، وَكُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ، وَكُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ، وَكُلَّ ضَلَالَةٍ فِي النَّارِ.

Mga kapatid kong Muslim, pag-usapan natin ngayon ang isang kuwentong narinig na at alam na natin: ang kuwento ng lalaking nilunok ng balyena. Ngunit ang madalas nating matandaan ay ang balyena. Ang hindi natin masyadong pinagninilayan ay ang dahilan at ang aral. Hindi ito kuwento tungkol sa isang nakakagulat na hayop. Ito ay kuwento tungkol sa isang propeta, sa isang pagkakamali, sa tatlong kadiliman, at sa isang du'a na hanggang ngayon ay bukas para sa ating lahat.

Sino si Yunus ﷺ?

Si Yunus, ang anak ni Matta, ay isa sa mga propetang isinugo ng Allah. Isinugo siya sa mga tao ng Nineveh. Binanggit siya ng Allah sa mga propeta:

﴿وَإِنَّ يُونُسَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ﴾

"At katotohanan, si Yunus ay kabilang sa mga isinugo." — Sūrat aṣ-Ṣāffāt 37:139

Pansinin: binabanggit siya ng Allah bilang isang sugo. Kaya anumang pagkakamaling mababasa natin sa kuwento ay hindi nagpapababa sa kanyang dangal. Isa itong aral para sa atin, at isa ring patunay na kahit ang mga propeta ay mga lingkod na nangangailangan sa awa ng kanilang Panginoon.

Ang Pag-alis na Hindi Pa Ipinag-uutos

Ayon sa Qur'an, nag-anyaya si Yunus sa kanyang mga tao, ngunit nang hindi sila tumugon ay umalis siya na galit. Hindi pa siya pinapahintulutang lumisan. Sabi ng Allah:

﴿وَذَا النُّونِ إِذ ذَّهَبَ مُغَاضِبًا فَظَنَّ أَن لَّن نَّقْدِرَ عَلَيْهِ فَنَادَىٰ فِي الظُّلُمَاتِ أَن لَّا إِلَٰهَ إِلَّا أَنتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنتُ مِنَ الظَّالِمِينَ﴾

"At [alalahanin] si Dhun-Nun, nang umalis siyang galit. Inakala niyang hindi Namin siya masisikil [sa Aming pagtatakda]. Kaya tumawag siya sa gitna ng mga kadiliman: 'Walang diyos na may karapatang sambahin maliban sa Iyo. Kaluwalhatian sa Iyo. Katotohanan, ako ay kabilang sa mga nakagawa ng mali.'" — Sūrat al-Anbiyā' 21:87

Ipinaliliwanag ng mga ulama ng tafsir na ang ibig sabihin ng "inakala niyang hindi Namin siya masisikil" ay hindi siya nagduda sa kapangyarihan ng Allah, na kufr at hindi bagay sa isang propeta. Ang kahulugan, ayon sa karamihan, ay inakala niyang hindi siya maiipit sa pagsubok dahil sa kanyang pag-alis, o na may kalayaan siyang lumisan. Sa madaling sabi, nagmadali siya at hindi naghintay ng utos ng Allah. Kaya sinubok siya.

Ang unang aral dito: ang pagtitiyaga sa pag-aanyaya at ang paghihintay sa hatol ng Allah ay bahagi ng pagiging lingkod. Sinabi rin ng Allah sa Kanyang huling Sugo ﷺ:

﴿فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تَكُن كَصَاحِبِ الْحُوتِ﴾,

"Magtiis ka sa hatol ng iyong Panginoon, at huwag kang maging tulad ng kasama ng isda" (Sūrat al-Qalam 68:48).

Ang Barko, ang Palabunutan, at ang Isda

Sumakay siya sa isang barko na punô. Dumating ang bagyo at kailangang may maibaba upang gumaan ang barko. Nagpalabunutan sila, at tatlong ulit na si Yunus ang natamaan. Sabi ng Allah:

﴿إِذْ أَبَقَ إِلَى الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ * فَسَاهَمَ فَكَانَ مِنَ الْمُدْحَضِينَ * فَالْتَقَمَهُ الْحُوتُ وَهُوَ مُلِيمٌ﴾

"Nang tumakas siya patungo sa barkong punô. Nagpalabunutan sila at siya ay napabilang sa mga natalo. Kaya nilunok siya ng isda, habang siya ay karapat-dapat sa paninisi." — Sūrat aṣ-Ṣāffāt 37:140–142

Dito pa lang ay may aral na: ang bagyo, ang palabunutan, ang isda, lahat ay sumusunod sa utos ng Allah. Ang dagat na tila walang katapusan ay naging "kulungan" para sa isang lingkod na tinawag Niya pabalik.

Ang Tatlong Kadiliman

Isipin natin ang kalagayan ni Yunus: kadiliman ng gabi, kadiliman ng dagat, at kadiliman ng tiyan ng isda. Ayon sa mga mufassir, iyan ang "mga kadiliman" na binanggit sa ayah. Walang tao. Walang tulong. Walang pinto. Ngunit hindi niya isinara ang pinto papunta sa Allah. Dito siya tumawag, at dito natin natututunan ang pinakamahalagang bahagi ng kuwento.

Ano ang laman ng kanyang du'a? Tatlong bagay:

«لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنْتَ»:

Ang tawhid. Bago humingi, kinilala muna niya na ang Allah lamang ang may karapatang sambahin at walang makakaligtas sa kanya kundi Siya.

«سُبْحَانَكَ»:

Ang tanzih. Nilinis niya ang Allah mula sa anumang kakulangan o kawalang-katarungan. Walang reklamo laban sa Allah. Kung may mali, nasa lingkod ito.

«إِنِّي كُنتُ مِنَ الظَّالِمِينَ»:

Ang pag-amin. Inamin niya ang sarili niyang pagkakamali.

Hindi siya humingi ng saklolo. Walang tahasang paghingi ng "iligtas Mo ako." At gayon pa man, ito ang sagot ng Allah:

﴿فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَنَجَّيْنَاهُ مِنَ الْغَمِّ ۚ وَكَذَٰلِكَ نُنجِي الْمُؤْمِنِينَ﴾

"Kaya tinugon Namin siya at iniligtas Namin siya mula sa dalamhati. At gayon Namin inililigtas ang mga mananampalataya." — Sūrat al-Anbiyā' 21:88

Hindi lamang kay Yunus ang pangakong ito. Ang huling bahagi ng ayah, "at gayon Namin inililigtas ang mga mananampalataya", ay para sa bawat mananampalatayang tatawag sa Allah sa ganitong paraan.

Ang Hadith: Du'a na Hindi Itinatanggi

Ang Propeta ﷺ ay nagsabi:

«دَعْوَةُ ذِي النُّونِ إِذْ دَعَا وَهُوَ فِي بَطْنِ الْحُوتِ: لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ، فَإِنَّهُ لَمْ يَدْعُ بِهَا رَجُلٌ مُسْلِمٌ فِي شَيْءٍ قَطُّ إِلَّا اسْتَجَابَ اللهُ لَهُ»

"Ang du'a ni Dhun-Nun nang tumawag siya sa tiyan ng isda: 'Walang diyos na may karapatang sambahin maliban sa Iyo. Kaluwalhatian sa Iyo. Katotohanan, ako ay kabilang sa mga nakagawa ng mali.' Sapagkat walang Muslim na manalangin sa pamamagitan nito sa anumang bagay malibang tutugon ang Allah sa kanya." — at-Tirmidhī 3505 (Ṣaḥīḥ ayon kay al-Albānī)

Kaya, mga kapatid, kapag naipit ka sa utang, sa sakit, sa kaso, sa problema sa pamilya, sa dalamhati na walang makapitan: alalahanin ang du'a ni Yunus. Ngunit tandaan ang laman nito: tawhid, tasbih, at pag-amin ng pagkakamali. Ang tawbah ay hindi dagdag lamang sa du'a. Ito ang susi.

Bakit Siya Iniligtas? Ang Tasbih sa Panahon ng Ginhawa

May kamangha-manghang ayah na nagsasabi kung bakit hindi siya nanatili sa tiyan ng isda hanggang sa araw ng muling pagkabuhay:

﴿فَلَوْلَا أَنَّهُ كَانَ مِنَ الْمُسَبِّحِينَ * لَلَبِثَ فِي بَطْنِهِ إِلَىٰ يَوْمِ يُبْعَثُونَ﴾

"Kung hindi dahil sa siya ay kabilang sa mga nagluluwalhati [sa Allah], mananatili sana siya sa tiyan nito hanggang sa araw na sila ay muling bubuhayin." — Sūrat aṣ-Ṣāffāt 37:143–144

Ayon sa mga tafsir, kabilang sa mga ipinaliwanag dito ang kanyang pagluluwalhati sa Allah noong panahong siya ay nasa ginhawa, at gayon din ang kanyang pagluluwalhati sa loob mismo ng tiyan ng isda. Naaayon ito sa turo ng Propeta ﷺ kay Ibn ʿAbbās:

«تَعَرَّفْ إِلَى اللهِ فِي الرَّخَاءِ يَعْرِفْكَ فِي الشِّدَّةِ»

"Kilalanin mo ang Allah sa panahon ng ginhawa, at kikilalanin ka Niya sa panahon ng hirap." — Aḥmad 2803 (Ṣaḥīḥ ayon kay al-Albānī sa Ṣaḥīḥ al-Jāmiʿ 2961)

Dito natin makikita ang isang bagay na dapat nating tanungin sa sarili: kung biglang dumating ang "tatlong kadiliman" sa buhay ko, ano ang dala ko papasok doon? May dhikr ba akong nakasanayan? May ṣalāh ba akong iniingatan? May tawbah ba akong ginagawa sa araw-araw? Ang hindi mo ginawa sa panahon ng ginhawa ay mahirap biglang buuin sa gitna ng unos.

Pagkatapos ng Pagsubok

Inihagis siya sa baybayin na mahina at maysakit, at pinatubo ng Allah ang isang halamang tumutubo na gumagapang sa lupa para sa kanya (Sūrat aṣ-Ṣāffāt 37:145–146). Pagkatapos, isinugo siya sa isang daan libo o higit pa, at sila ay sumampalataya (37:147–148). Ito ay isa sa mga kaisa-isang pamayanan na naligtas dahil sa pananampalataya nila, gaya ng sabi ng Allah sa Sūrat Yūnus 10:98. Tingnan kung paano pinagaling at pinatapos ng Allah ang misyon ng Kanyang lingkod: ang pagkakamali ay napatawad, at ang naiwan ay biyaya.

Babala Laban sa Pagmamataas

Isang mahalagang paalala mula sa Propeta ﷺ:

«لَا يَنْبَغِي لِعَبْدٍ أَنْ يَقُولَ: أَنَا خَيْرٌ مِنْ يُونُسَ بْنِ مَتَّى»

"Hindi nararapat para sa sinumang lingkod na sabihing: 'Ako ay mas mabuti kaysa kay Yunus, ang anak ni Matta.'" — al-Bukhārī 3416, Muslim 2377

Hindi ito paghamak sa kanya. Ito ay pag-iwas sa pagmamalaki at paghamak sa mga propeta. Walang sinuman sa atin ang may karapatang tumingin sa propeta ng Allah nang may pagmamataas dahil lang sa nabasa niya ang isang pagkakamali sa kuwento. Ang mga propeta ay mga piling lingkod ng Allah, at ang pagkakamali nila, na agad nilang ikinatuwid, ay bahagi ng aral para sa atin.

أَقُولُ قَوْلِي هَٰذَا وَأَسْتَغْفِرُ اللهَ لِي وَلَكُمْ وَلِسَائِرِ الْمُسْلِمِينَ مِنْ كُلِّ ذَنْبٍ، فَاسْتَغْفِرُوهُ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ.

(Uupo sandali ang khaṭīb.)

IKALAWANG KHUTBAH

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي فَرَّجَ عَنْ نَبِيِّهِ يُونُسَ بَعْدَ الظُّلُمَاتِ، وَجَعَلَ دُعَاءَهُ رَحْمَةً لِلْمُؤْمِنِينَ إِلَىٰ يَوْمِ الدِّينِ، وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ نَبِيَّنَا مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ.

Mga kapatid, narito ang ilang praktikal na hakbang mula sa kuwentong ito:

Gawing bahagi ng araw ang du'a ni Yunus. Basahin ito lalo na sa panahon ng dalamhati, nang may pag-unawa sa kahulugan nito, hindi lamang bilang pormula.
Magsimula sa tawhid at tasbih bago humingi. Ito ang ugali ng mga propeta sa pagdu'a.
Aminin ang pagkakamali nang hindi nagrereklamo laban sa Allah. Ang pag-amin ay hindi kahihiyan. Ito ay daan papunta sa awa.
Mag-ipon ng mabubuting gawa sa panahon ng ginhawa, tulad ng dhikr, ṣalāh, at tawbah, upang may maging "kakilala" ka sa Allah kapag dumating ang kahirapan.
Huwag magmadali sa mga desisyon ng pagsuko at pag-alis, lalo na ang mga nag-aanyaya tungo sa kabutihan. Hintayin ang tulong ng Allah.

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، وَبَارِكْ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ.

اللَّهُمَّ إِنَّا نَدْعُوكَ بِدَعْوَةِ ذِي النُّونِ: لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنَّا كُنَّا مِنَ الظَّالِمِينَ، فَاسْتَجِبْ لَنَا وَنَجِّنَا مِنَ الْغَمِّ، وَفَرِّجْ عَنَّا وَعَنْ إِخْوَانِنَا الْمُسْلِمِينَ كُلَّ كَرْبٍ، وَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسْرَافَنَا فِي أَمْرِنَا، وَاجْعَلْنَا مِمَّنْ يَعْرِفُكَ فِي الرَّخَاءِ فَتَعْرِفَهُ فِي الشِّدَّةِ.

رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ.

عِبَادَ اللهِ:

﴿إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَىٰ وَيَنْهَىٰ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنكَرِ وَالْبَغْيِ ۚ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ﴾،

فَاذْكُرُوا اللهَ الْعَظِيمَ يَذْكُرْكُمْ، وَاشْكُرُوهُ عَلَىٰ نِعَمِهِ يَزِدْكُمْ، وَلَذِكْرُ اللهِ أَكْبَرُ، وَاللهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ. وَأَقِمِ الصَّلَاةَ.

Mga Sanggunian

﴿وَإِنَّ يُونُسَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ﴾ — Sūrat aṣ-Ṣāffāt 37:139–148 (Qurʾān)
﴿وَذَا النُّونِ إِذ ذَّهَبَ مُغَاضِبًا...﴾ — Sūrat al-Anbiyā' 21:87–88 (Qurʾān)
﴿وَلَا تَكُن كَصَاحِبِ الْحُوتِ﴾ — Sūrat al-Qalam 68:48 (Qurʾān)
«دَعْوَةُ ذِي النُّونِ إِذْ دَعَا وَهُوَ فِي بَطْنِ الْحُوتِ...» — at-Tirmidhī 3505 (Ṣaḥīḥ)
«تَعَرَّفْ إِلَى اللهِ فِي الرَّخَاءِ يَعْرِفْكَ فِي الشِّدَّةِ» — Aḥmad 2803 (Ṣaḥīḥ)
«لَا يَنْبَغِي لِعَبْدٍ أَنْ يَقُولَ: أَنَا خَيْرٌ مِنْ يُونُسَ بْنِ مَتَّى» — al-Bukhārī 3416; Muslim 2377 (Muttafaqun ʿalayh)
Paliwanag sa "mga kadiliman" at sa "ang kanyang pagluluwalhati" — Tafsīr Ibn Kathīr sa Sūrat al-Anbiyā' 21:87–88 at Sūrat aṣ-Ṣāffāt 37:143–144 (Tafsīr)

Khutbah