Niʿmatān Maghbūnun Fīhimā: Ang Pagpapahalaga sa Oras

---

UNANG KHUTBAH

إِنَّ الْحَمْدَ لِلَّهِ، نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ، الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ خِلْفَةً لِمَنْ أَرَادَ أَنْ يَذَّكَّرَ أَوْ أَرَادَ شُكُورًا، وَأَقْسَمَ بِالْعَصْرِ إِنَّ الْإِنْسَانَ لَفِي خُسْرٍ، وَجَعَلَ الْأَعْمَارَ مَزْرَعَةً لِلْآخِرَةِ.

وَنَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا، وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا، مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ، وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ.

وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَلَىٰ آلِهِ وَأَصْحَابِهِ، وَسَلَّمَ تَسْلِيمًا كَثِيرًا.

﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ﴾ [آلُ عِمْرَانَ: ١٠٢]

﴿وَالْعَصْرِ ۝ إِنَّ الْإِنسَانَ لَفِي خُسْرٍ ۝ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ﴾ [الْعَصْرُ: ١–٣]

أَمَّا بَعْدُ: فَإِنَّ أَصْدَقَ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللَّهِ، وَخَيْرَ الْهَدْيِ هَدْيُ مُحَمَّدٍ ﷺ، وَشَرَّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا، وَكُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ، وَكُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ، وَكُلَّ ضَلَالَةٍ فِي النَّارِ.

---

Mga kapatid kong Muslim, mga lingkod ng Allah,

Nanumpa ang Allah sa al-ʿAṣr, ang panahon. Kapag nanumpa ang Allah sa isang bagay, ipinapakita nito ang kadakilaan ng bagay na iyon. Ano ang sinabi Niya pagkatapos? "Tunay na ang tao ay nasa pagkalugi." Ang lahat ng tao ay talo, maliban sa may apat na katangian: īmān, mabuting gawa, pagpapayuhan sa katotohanan, at pagpapayuhan sa pagtitiis.

Dalawang Biyayang Nilulugi ng Marami

Sinabi ng Propeta ﷺ:

«نِعْمَتَانِ مَغْبُونٌ فِيهِمَا كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ: الصِّحَّةُ وَالْفَرَاغُ»

"Dalawang biyaya na nilulugi ng maraming tao: ang kalusugan at ang bakanteng oras." (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 6412, mula kay Ibn ʿAbbās.)

Ang salitang maghbūn ay ginagamit sa kalakalan. Ito ang taong naloko sa bentahan: ipinagbili niya ang mahalagang bagay sa napakababang halaga. Ganito ang taong may kalusugan at libreng oras pero ginugugol ito sa walang kabuluhan. Ipinagpalit niya ang ginto sa buhangin.

Iniulat na sinabi ni Imām ash-Shāfiʿī (raḥimahullāh), gaya ng binanggit ni Imām Ibn Kathīr sa kanyang tafsīr: "Kung walang ibang ibinaba ang Allah bilang patunay sa Kanyang nilikha maliban sa sūrah na ito, sapat na ito sa kanila."

Bakit? Dahil sa tatlong maiikling ayah, ibinigay ng Allah ang buong landas ng kaligtasan. Ang lahat ng tao ay talo, maliban sa may apat na katangian.

Una, alladhīna āmanū, ang mga naniwala. Ito ang ugat: ang tamang ʿaqīdah, ang Tawḥīd.

Ikalawa, wa ʿamiluṣ-ṣāliḥāt, at gumawa ng mabuti. Ang īmān ay hindi lamang sa puso. Kailangan itong makita sa gawa.

Ikatlo, wa tawāṣaw bil-ḥaqq, at nagpayuhan sa katotohanan. Hindi sapat na mabuti ka lamang para sa iyong sarili. Kailangang payuhan mo rin ang iba.

Ikaapat, wa tawāṣaw biṣ-ṣabr, at nagpayuhan sa pagtitiis. Dahil ang daan ng katotohanan ay may mga pagsubok, at kailangan ng pagtitiis upang manatili rito.

At pansinin, mga kapatid: nanumpa ang Allah sa panahon bago Niya sinabing talo ang tao. Ang pagkalugi ng tao ay nasa kanyang pag-aaksaya ng panahon. Bawat sandaling lumilipas nang walang īmān at mabuting gawa ay isang pagkalugi.

Ang Tao ay Mga Araw Lamang

Iniulat mula kay al-Ḥasan al-Baṣrī (raḥimahullāh), isa sa mga dakilang tābiʿīn:

«يَا ابْنَ آدَمَ، إِنَّمَا أَنْتَ أَيَّامٌ، إِذَا ذَهَبَ يَوْمٌ ذَهَبَ بَعْضُكَ»

"O anak ni Ādam, ikaw ay mga araw lamang. Kapag lumipas ang isang araw, may bahagi mong nawala."

Bawat araw na lumilipas ay hindi na babalik. Hindi mo ito mabibili, mahihiram, o maiipon.

At may hangganan ang panahong ibinigay sa atin. Sinabi ng Allah tungkol sa mga taga-Impiyerno kapag sila ay sumigaw na ibalik sila sa mundo upang gumawa ng mabuti:

﴿أَوَلَمْ نُعَمِّرْكُم مَّا يَتَذَكَّرُ فِيهِ مَن تَذَكَّرَ وَجَاءَكُمُ النَّذِيرُ﴾

"Hindi ba Namin kayo binigyan ng mahabang buhay na sapat upang makapag-isip ang sinumang nais mag-isip, at dumating sa inyo ang tagapagbabala?" (Fāṭir 35:37)

At sinabi ng Propeta ﷺ:

«أَعْذَرَ اللَّهُ إِلَىٰ امْرِئٍ أَخَّرَ أَجَلَهُ حَتَّىٰ بَلَّغَهُ سِتِّينَ سَنَةً»

"Wala nang maidadahilan sa Allah ang taong pinatagal Niya ang buhay hanggang umabot siya sa animnapung taon." (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 6419, mula kay Abū Hurayrah.)

Mga kapatid na lampas na sa apatnapu, limampu, at animnapu: ang puting buhok ay paalala. Ang bawat kaarawan ay hindi lamang pagdiriwang. Ito ay paalala na isang taon na naman ang nabawas sa ating buhay.

Tatanungin Ka Tungkol sa Iyong Oras

Sinabi ng Propeta ﷺ:

«لَا تَزُولُ قَدَمَا عَبْدٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّىٰ يُسْأَلَ عَنْ عُمُرِهِ فِيمَا أَفْنَاهُ، وَعَنْ عِلْمِهِ فِيمَ فَعَلَ، وَعَنْ مَالِهِ مِنْ أَيْنَ اكْتَسَبَهُ وَفِيمَ أَنْفَقَهُ، وَعَنْ جِسْمِهِ فِيمَ أَبْلَاهُ»

"Hindi aalis ang mga paa ng alipin sa Araw ng Paghuhukom hangga't hindi siya natatanong tungkol sa kanyang buhay, kung saan niya ito inubos; sa kanyang kaalaman, kung ano ang kanyang ginawa rito; sa kanyang kayamanan, kung saan niya ito kinita at saan niya ginastos; at sa kanyang katawan, kung saan niya ito pinagod." (Isinalaysay ni at-Tirmidhī, blg. 2417, mula kay Abū Barzah al-Aslamī. Ḥasan ṣaḥīḥ.)

Dalawa sa apat na tanong ay tungkol sa oras: ang buong buhay, at ang katawan na ginamit sa panahong iyon.

Pag-isipan natin isa-isa ang apat na tanong.

ʿAn ʿumurihi fīmā afnāh: ang buong buhay mo, saan mo inubos? Hindi itatanong kung gaano ka katagal nabuhay, kundi kung saan mo ito ginugol.

ʿAn ʿilmihi fīma faʿal: ang iyong kaalaman, ano ang ginawa mo rito? Ang bawat ayah na narinig mo, ang bawat hadith na nabasa mo, at ang bawat khuṭbah na pinakinggan mo, kasama ang khuṭbah na ito, ay itatanong: ano ang ginawa mo rito?

ʿAn mālihi min ayna iktasabahu wa fīma anfaqah: ang iyong kayamanan ay may dalawang tanong, kung saan mo kinita at kung saan mo ginastos. Ito lamang ang may dalawang tanong.

ʿAn jismihi fīma ablāh: ang iyong katawan, saan mo ito pinagod? Sa ʿibādah ba at sa ḥalāl na paghahanap-buhay, o sa kasalanan at walang kabuluhan?

Ang Panghihinayang ng Huli na

Inilarawan ng Allah ang tao sa sandali ng kamatayan:

﴿حَتَّىٰ إِذَا جَاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ ۝ لَعَلِّي أَعْمَلُ صَالِحًا فِيمَا تَرَكْتُ ۚ كَلَّا ۚ إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا﴾

"Hanggang sa dumating sa isa sa kanila ang kamatayan, sasabihin niya: Aking Panginoon, ibalik Mo ako, upang ako ay makagawa ng mabuti sa mga iniwan ko. Hindi! Iyon ay salitang siya lamang ang nagsasabi." (Al-Muʾminūn 23:99–100)

Hindi siya humingi ng dagdag na oras para magnegosyo, magbakasyon, o manood. Humingi siya ng oras para gumawa ng mabuti. Ngunit huli na.

At may isa pang ayah na naglalarawan ng parehong panghihinayang:

﴿وَأَنفِقُوا مِن مَّا رَزَقْنَاكُم مِّن قَبْلِ أَن يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْلَا أَخَّرْتَنِي إِلَىٰ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَأَكُن مِّنَ الصَّالِحِينَ ۝ وَلَن يُؤَخِّرَ اللَّهُ نَفْسًا إِذَا جَاءَ أَجَلُهَا﴾

"At gumastos kayo mula sa ibinigay Namin sa inyo bago dumating sa isa sa inyo ang kamatayan, at sabihin niya: Aking Panginoon, kung ipinagpaliban Mo sana ako nang kaunting panahon, ako ay magbibigay ng ṣadaqah at mapapabilang sa mga matuwid. Ngunit hindi ipagpapaliban ng Allah ang isang kaluluwa kapag dumating na ang takdang oras nito." (Al-Munāfiqūn 63:10–11)

Ilā ajalin qarīb, kaunting panahon lamang. Hindi siya humingi ng sampung taon. Humingi siya ng kaunting panahon, ilang araw o oras, para sa isang ṣadaqah. At ang sagot: hindi na.

Mga kapatid, ang kaunting panahong hinihiling ng taong naghihingalo ay ang panahong hawak natin ngayon. Ang oras na ito, habang nakaupo tayo sa masjid. Ang gabing ito. Ang bukas, kung bibigyan pa tayo.

Saan Napupunta ang Ating Oras?

Mga kapatid, maging tapat tayo sa ating sarili. Ilang oras bawat araw ang napupunta sa pag-scroll sa cellphone? Sa panonood ng mga video na hindi natin maalala kinabukasan? Sa mga laro? Sa tsismis?

Kung ang karaniwang tao ay gumugugol ng tatlo hanggang apat na oras bawat araw sa kanyang telepono, iyan ay mahigit isang buwan bawat taon. Sa loob ng sampung taon, halos isang taon ng buhay mo ang naubos sa screen. Ano ang isasagot natin kapag tinanong tayo, "Saan mo inubos ang iyong buhay?"

At ang Propeta ﷺ ay nagdasal para sa barakah ng ating oras. Sinabi niya:

«اللَّهُمَّ بَارِكْ لِأُمَّتِي فِي بُكُورِهَا»

"O Allah, pagpalain Mo ang aking ummah sa kanilang maagang umaga." (Isinalaysay ni Abū Dāwūd, blg. 2606, at at-Tirmidhī, blg. 1212, mula kay Ṣakhr al-Ghāmidī. Ṣaḥīḥ.)

Ang Ṣaḥābī na nagsalaysay nito, si Ṣakhr, ay isang mangangalakal. Ipinapadala niya ang kanyang mga kalakal sa maagang umaga, at siya ay yumaman.

Mga kapatid, ang oras pagkatapos ng Fajr ay oras ng barakah. Ngunit ilan sa atin ang natutulog muli pagkatapos ng Fajr, o hindi na nagigising para sa Fajr dahil nagpuyat sa panonood? Ang pinakamagandang oras ng araw, ang oras na ipinagdasal ng Propeta ﷺ para sa barakah, ay ginugugol natin sa pagtulog.

Tuusin ang Sarili Bago Ka Tuusin

Iniulat na sinabi ni ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb (raḍiyallāhu ʿanhu):

«حَاسِبُوا أَنْفُسَكُمْ قَبْلَ أَنْ تُحَاسَبُوا، وَتَزَيَّنُوا لِلْعَرْضِ الْأَكْبَرِ»

"Tuusin ninyo ang inyong sarili bago kayo tuusin, at maghanda kayo para sa pinakamalaking pagharap." (Binanggit ni at-Tirmidhī sa kanyang Jāmiʿ, pagkatapos ng hadith blg. 2459.)

Mga kapatid, ang mga negosyante ay nagbibilang ng kanilang kita at gastos bawat gabi. Ang mga kumpanya ay may audit bawat taon. Ngunit ilan sa atin ang nagbibilang ng ating oras? Bago matulog ngayong gabi, tanungin mo ang sarili mo: Ilang oras ang ginugol ko ngayong araw sa ṣalāh, sa Qurʾān, at sa dhikr? Ilang oras sa trabaho at sa pamilya? At ilang oras sa mga bagay na walang pakinabang sa aking dīn at dunyā?

Hindi ito para mawalan tayo ng pag-asa. Ito ay para makita natin kung saan tayo nagkukulang, at bukas, kung bibigyan pa tayo ng Allah ng bukas, ay mas maging mabuti tayo. Ang taong tinutuos ang kanyang sarili sa mundo ay magiging magaan ang pagtutuos sa kanya sa Kabilang-Buhay.

أَقُولُ قَوْلِي هَٰذَا، وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الْعَظِيمَ لِي وَلَكُمْ وَلِسَائِرِ الْمُسْلِمِينَ مِنْ كُلِّ ذَنْبٍ، فَاسْتَغْفِرُوهُ، إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ.

(Uupo sandali ang khaṭīb.)

---

IKALAWANG KHUTBAH

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَمْهَلَنَا فِي الْأَعْمَارِ، وَأَنْذَرَنَا بِالشَّيْبِ وَالْأَسْقَامِ، وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَلَىٰ آلِهِ وَأَصْحَابِهِ وَمَنْ تَبِعَهُمْ بِإِحْسَانٍ إِلَىٰ يَوْمِ الدِّينِ.

أَمَّا بَعْدُ: فَاتَّقُوا اللَّهَ عِبَادَ اللَّهِ، وَاغْتَنِمُوا أَعْمَارَكُمْ.

Samantalahin ang Lima Bago ang Lima

Sinabi ng Propeta ﷺ:

«اغْتَنِمْ خَمْسًا قَبْلَ خَمْسٍ: شَبَابَكَ قَبْلَ هَرَمِكَ، وَصِحَّتَكَ قَبْلَ سَقَمِكَ، وَغِنَاكَ قَبْلَ فَقْرِكَ، وَفَرَاغَكَ قَبْلَ شُغْلِكَ، وَحَيَاتَكَ قَبْلَ مَوْتِكَ»

"Samantalahin mo ang lima bago ang lima: ang iyong kabataan bago ang iyong pagtanda, ang iyong kalusugan bago ang iyong pagkakasakit, ang iyong kayamanan bago ang iyong kahirapan, ang iyong bakanteng oras bago ang iyong pagiging abala, at ang iyong buhay bago ang iyong kamatayan." (Isinalaysay ni al-Ḥākim mula kay Ibn ʿAbbās. Ṣaḥīḥ ayon kay al-Albānī sa Ṣaḥīḥ al-Jāmiʿ, blg. 1077.)

Hinawakan ng Propeta ﷺ ang balikat ni ʿAbdullāh ibn ʿUmar at sinabi:

«كُنْ فِي الدُّنْيَا كَأَنَّكَ غَرِيبٌ أَوْ عَابِرُ سَبِيلٍ»

"Mamuhay ka sa mundo na para bang ikaw ay dayuhan o isang dumaraan lamang."

At sinasabi noon ni Ibn ʿUmar: "Kapag sumapit ang gabi, huwag mong hintayin ang umaga. Kapag sumapit ang umaga, huwag mong hintayin ang gabi. Kunin mo mula sa iyong kalusugan para sa iyong pagkakasakit, at mula sa iyong buhay para sa iyong kamatayan." (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 6416.)

Ilang praktikal na hakbang:

1. Magtakda ng oras para sa Qurʾān araw-araw, kahit sampung minuto, at gawin itong hindi mapapalitan.
2. Gawing dhikr ang oras ng paghihintay: sa pila, sa trapiko, at sa biyahe.
3. Bantayan ang oras sa screen. Tingnan ang screen time sa iyong telepono, at magtakda ng limitasyon.
4. Huwag ipagpaliban ang tawbah at ang mabuting gawa. Ang "bukas" ay hindi ipinangako sa sinuman.

Sinabi ng Allah:

﴿إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ ۚ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا﴾ [الْأَحْزَابُ: ٥٦]

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ.

اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِي أَعْمَارِنَا وَأَوْقَاتِنَا، وَاجْعَلْهَا عَوْنًا لَنَا عَلَىٰ طَاعَتِكَ.

اللَّهُمَّ اجْعَلْ خَيْرَ أَعْمَارِنَا أَوَاخِرَهَا، وَخَيْرَ أَعْمَالِنَا خَوَاتِمَهَا، وَخَيْرَ أَيَّامِنَا يَوْمَ نَلْقَاكَ.

اللَّهُمَّ لَا تَجْعَلْنَا مِنَ الْغَافِلِينَ.

اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ، وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ، الْأَحْيَاءِ مِنْهُمْ وَالْأَمْوَاتِ.

﴿رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ﴾ [الْبَقَرَةُ: ٢٠١]

وَأَقِمِ الصَّلَاةَ.

---

Mga Sanggunian

• «نِعْمَتَانِ مَغْبُونٌ فِيهِمَا كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ...» — al-Bukhārī 6412 (Ṣaḥīḥ)

• «لَا تَزُولُ قَدَمَا عَبْدٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ...» — at-Tirmidhī 2417 (Ḥasan ṣaḥīḥ)

• «اغْتَنِمْ خَمْسًا قَبْلَ خَمْسٍ...» — al-Ḥākim; Ṣaḥīḥ al-Jāmiʿ 1077 (Ṣaḥīḥ ayon kay al-Albānī)

• «كُنْ فِي الدُّنْيَا كَأَنَّكَ غَرِيبٌ...» at ang pahayag ni Ibn ʿUmar — al-Bukhārī 6416 (Ṣaḥīḥ)

• Pahayag ni al-Ḥasan al-Baṣrī: «إِنَّمَا أَنْتَ أَيَّامٌ...» — Abū Nuʿaym, Ḥilyat al-Awliyāʾ (Athar)

• «أَعْذَرَ اللَّهُ إِلَىٰ امْرِئٍ أَخَّرَ أَجَلَهُ حَتَّىٰ بَلَّغَهُ سِتِّينَ سَنَةً» — al-Bukhārī 6419 (Ṣaḥīḥ)

• «اللَّهُمَّ بَارِكْ لِأُمَّتِي فِي بُكُورِهَا» — Abū Dāwūd 2606; at-Tirmidhī 1212 (Ṣaḥīḥ)

• Pahayag ni ash-Shāfiʿī tungkol sa Sūrat al-ʿAṣr — Ibn Kathīr, Tafsīr al-Qurʾān al-ʿAẓīm (Al-ʿAṣr)

• «حَاسِبُوا أَنْفُسَكُمْ قَبْلَ أَنْ تُحَاسَبُوا» — Pahayag ni ʿUmar, binanggit ni at-Tirmidhī pagkatapos ng blg. 2459 (Athar)

• Mga ayah — Āl ʿImrān 3:102; Al-ʿAṣr 103:1–3; Al-Furqān 25:62; Al-Muʾminūn 23:99–100; Fāṭir 35:37; Al-Munāfiqūn 63:10–11; Al-Aḥzāb 33:56; Al-Baqarah 2:201 (Qurʾān)