Mga Aral mula sa Hudhud ni Sulaymān

Paksa: Ang kuwento ng Hudhud sa Sūrat an-Naml at ang mga aral nito: pananagutan ng pinuno, katarungan, sigasig para sa Tawḥīd, at pagsusuri ng balita

UNANG KHUTBAH

إِنَّ الْحَمْدَ لِلَّهِ، نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ، الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي يُخْرِجُ الْخَبْءَ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ، وَيَعْلَمُ مَا نُخْفِي وَمَا نُعْلِنُ، الَّذِي جَعَلَ فِي قَصَصِ أَنْبِيَائِهِ عِبْرَةً لِأُولِي الْأَلْبَابِ، وَسَخَّرَ لِسُلَيْمَانَ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ وَالطَّيْرَ.

وَنَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا، وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا، مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ، وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ.

وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَلَىٰ آلِهِ وَأَصْحَابِهِ، وَسَلَّمَ تَسْلِيمًا كَثِيرًا.

﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ﴾ [آلُ عِمْرَانَ: ١٠٢]

﴿لَقَدْ كَانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِّأُولِي الْأَلْبَابِ﴾ [يُوسُفُ: ١١١]

أَمَّا بَعْدُ: فَإِنَّ أَصْدَقَ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللَّهِ، وَخَيْرَ الْهَدْيِ هَدْيُ مُحَمَّدٍ ﷺ، وَشَرَّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا، وَكُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ، وَكُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ، وَكُلَّ ضَلَالَةٍ فِي النَّارِ.

Mga kapatid kong Muslim, mga lingkod ng Allah,

Binigyan ng Allah si Propeta Sulaymān (ʿalayhis-salām) ng kahariang hindi ibinigay sa sinuman pagkatapos niya. Nasa ilalim niya ang mga tao, ang mga jinn, at ang mga ibon. Ngunit sa gitna ng malaking kahariang iyon, may isang maliit na ibon na naging dahilan ng paglaganap ng Tawḥīd sa isang buong bansa: ang Hudhud.

Sinabi ng Allah:

﴿وَتَفَقَّدَ الطَّيْرَ فَقَالَ مَا لِيَ لَا أَرَى الْهُدْهُدَ أَمْ كَانَ مِنَ الْغَائِبِينَ ۝ لَأُعَذِّبَنَّهُ عَذَابًا شَدِيدًا أَوْ لَأَذْبَحَنَّهُ أَوْ لَيَأْتِيَنِّي بِسُلْطَانٍ مُّبِينٍ﴾

"At siniyasat niya ang mga ibon, at sinabi: Bakit hindi ko nakikita ang Hudhud? O siya ba ay kabilang sa mga wala? Tiyak na parurusahan ko siya nang mabigat, o kakatayin ko siya, maliban kung magdala siya sa akin ng malinaw na dahilan." (An-Naml 27:20–21)

Unang Aral: Ang Pinuno ay Nagsisiyasat sa Kanyang Pinamumunuan

Si Sulaymān ay hari ng napakalaking kaharian. Ngunit napansin niya ang pagkawala ng isang maliit na ibon. Hindi niya sinabing, "Maliit na bagay iyan." Sinuri niya ang kanyang mga nasasakupan.

Sinabi ng Propeta ﷺ:

«كُلُّكُمْ رَاعٍ، وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ»

"Bawat isa sa inyo ay pastol, at bawat isa sa inyo ay mananagot sa kanyang pinangangalagaan." (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 893, at Muslim, blg. 1829, mula kay Ibn ʿUmar.)

Ama, napapansin mo ba kung may anak kang hindi nagdarasal? Imām, napapansin mo ba kung may kapatid na matagal nang hindi pumupunta sa masjid? Ang tunay na pinuno ay nakapapansin kahit sa pinakamaliit.

Pansinin din ang pananalita ni Sulaymān: "Mā liya lā arā al-hudhud?", "Bakit hindi ko nakikita ang Hudhud?" Napansin ng ilang mufassir na nagsimula siya sa kanyang sarili. Hindi niya agad sinabing, "Nasaan ang Hudhud na iyon?" Bago niya sisihin ang iba, tinanong muna niya ang kanyang sarili: baka ako ang hindi nakakita.

At ganito rin ang ating Propeta ﷺ. Isinalaysay ni Anas ibn Mālik (raḍiyallāhu ʿanhu) na hinanap ng Propeta ﷺ si Thābit ibn Qays nang ilang araw siyang hindi nakita. Nagpadala siya ng isang tao upang alamin ang kanyang kalagayan. Natagpuan siyang nakaupo sa kanyang bahay, nakayuko ang ulo, malungkot. Sinabi niya: "Masama ang kalagayan ko." Sapagkat malakas ang kanyang tinig, at nang bumaba ang ayah na nagbabawal sa pagtataas ng tinig sa harap ng Propeta ﷺ (Al-Ḥujurāt 49:2), inakala niyang nasira na ang lahat ng kanyang mabuting gawa at siya ay kabilang na sa mga taga-Impiyerno. Nang iulat ito sa Propeta ﷺ, sinabi niya: "Bumalik ka sa kanya at sabihin mo: Hindi ka kabilang sa mga taga-Impiyerno, kundi kabilang ka sa mga taga-Jannah." (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 3613, at Muslim, blg. 119.)

Mga kapatid, isipin ninyo kung hindi hinanap ng Propeta ﷺ si Thābit. Maaaring nalunod siya sa kalungkutan at kawalan ng pag-asa. Ngunit dahil napansin siya, ang taong akala niya ay mapupunta sa Impiyerno ay nakatanggap ng mabuting balita ng Jannah. Ganito ang kapangyarihan ng pagpansin sa mga taong pinangangalagaan natin.

Ikalawang Aral: Katarungan Bago Parusa

Pansinin ang sinabi ni Sulaymān: "…maliban kung magdala siya sa akin ng malinaw na dahilan." Kahit galit siya, hindi siya nagparusa bago marinig ang paliwanag. Ito ang katarungan ng isang propeta: pakinggan muna ang kabilang panig bago humatol.

Ilang beses na tayong humusga sa asawa, sa anak, o sa kasama sa trabaho bago natin narinig ang kanilang paliwanag?

Ito rin ang turo ng Allah sa atin tungkol sa paghuhusga:

﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِّنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ﴾

"O kayong mga naniwala, iwasan ninyo ang maraming hinala, sapagkat ang ilang hinala ay kasalanan." (Al-Ḥujurāt 49:12)

At sinabi ng Propeta ﷺ:

«إِيَّاكُمْ وَالظَّنَّ، فَإِنَّ الظَّنَّ أَكْذَبُ الْحَدِيثِ»

"Mag-ingat kayo sa hinala, sapagkat ang hinala ang pinakasinungaling na salita." (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 6066, at Muslim, blg. 2563, mula kay Abū Hurayrah.)

Ilang beses na tayong nagkamali dahil sa hinala? Hindi sumagot ang asawa sa tawag, at inakala nating may iba na siya. Hindi bumati ang kapitbahay, at inakala nating galit siya sa atin. Hindi nakapasok ang anak sa paaralan, at inakala nating nagbulakbol siya. Ngunit nang malaman natin ang totoo, may mabuting dahilan pala.

At pansinin din ang Hudhud: ﴿فَمَكَثَ غَيْرَ بَعِيدٍ﴾, "At hindi siya nagtagal." (An-Naml 27:22) Hindi siya nagpabaya sa kanyang tungkulin. Mabilis siyang bumalik dala ang mahalagang balita. Ang mabuting nasasakupan ay hindi nagtatagal sa labas nang walang dahilan, at kapag lumabas man, may dala siyang kapaki-pakinabang.

Ikatlong Aral: Ang Kaalaman ay Hindi Nakadepende sa Ranggo

Bumalik ang Hudhud at sinabi:

﴿أَحَطتُ بِمَا لَمْ تُحِطْ بِهِ وَجِئْتُكَ مِن سَبَإٍ بِنَبَإٍ يَقِينٍ﴾

"Nalaman ko ang hindi mo nalalaman, at nagdala ako sa iyo mula sa Sabaʾ ng tiyak na balita." (An-Naml 27:22)

Isang maliit na ibon ang nagsabi sa isang propeta at hari: "Alam ko ang hindi mo alam." At tinanggap ito ni Sulaymān. Hindi niya sinabing, "Sino ka para turuan ako?" Ang katotohanan ay tinatanggap kahit mula sa pinakamababa.

At ihambing natin ito sa isang kuwento sa Sūrat al-Kahf. Isinalaysay ng Propeta ﷺ na minsan ay tumayo si Propeta Mūsā (ʿalayhis-salām) upang mangaral sa Banī Isrāʾīl. Tinanong siya: "Sino ang pinakamaalam sa mga tao?" Sinabi niya: "Ako." Kaya sinaway siya ng Allah, dahil hindi niya ibinalik ang kaalaman sa Allah. At sinabi sa kanya ng Allah na may isang alipin Niya sa tagpuan ng dalawang dagat na mas maalam pa kaysa sa kanya. Kaya naglakbay si Mūsā upang matuto mula kay al-Khiḍr. (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 122, at Muslim, blg. 2380, mula kay Ubayy ibn Kaʿb.)

Isang propetang kinausap mismo ng Allah ay naglakbay pa upang matuto. At si Sulaymān, isang propeta at hari, ay tumanggap ng balita mula sa isang ibon. Mga kapatid, huwag nating sabihing "Matanda na ako, alam ko na ang lahat," o "Mas mataas ang pinag-aralan ko, hindi mo ako matuturuan." Ang katotohanan ay katotohanan, saan man ito manggaling.

Ikaapat na Aral: Ang Sigasig ng Hudhud para sa Tawḥīd

Ano ang ikinagalit ng Hudhud? Hindi ang kayamanan ng reyna. Hindi ang kanyang malaking trono. Ang ikinagalit niya ay ito:

﴿وَجَدتُّهَا وَقَوْمَهَا يَسْجُدُونَ لِلشَّمْسِ مِن دُونِ اللَّهِ وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ أَعْمَالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِيلِ فَهُمْ لَا يَهْتَدُونَ ۝ أَلَّا يَسْجُدُوا لِلَّهِ الَّذِي يُخْرِجُ الْخَبْءَ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَيَعْلَمُ مَا تُخْفُونَ وَمَا تُعْلِنُونَ ۝ اللَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ﴾

"Natagpuan ko siya at ang kanyang mga tao na nagpapatirapa sa araw sa halip na sa Allah. Pinaganda ni Shayṭān sa kanila ang kanilang mga gawa at inilihis sila sa daan, kaya hindi sila napapatnubayan. Bakit hindi sila nagpapatirapa sa Allah na naglalabas ng nakatago sa mga langit at sa lupa, at nakaaalam sa inyong itinatago at inilalantad? Ang Allah, walang diyos na karapat-dapat sambahin maliban sa Kanya, ang Panginoon ng dakilang ʿArsh." (An-Naml 27:24–26)

Mga kapatid, isang ibon ang nagalit dahil may sinasamba bukod sa Allah. Isang ibon ang nagdala ng balita upang maabot ng daʿwah ang isang bansa. Paano naman tayo, na binigyan ng isip, ng Qurʾān, at ng Sunnah? Nagagalit pa ba tayo kapag nakikita nating sinasamba ang iba bukod sa Allah, o nasanay na tayo?

Pansinin din kung aling katangian ng Allah ang binanggit ng Hudhud: "ang Allah na naglalabas ng nakatago (al-khabʾ) sa mga langit at sa lupa." Binanggit ng ilang mufassir na ang Hudhud ay ibong naghuhukay sa lupa upang hanapin ang nakatagong pagkain at tubig. Kaya ang katangian ng Allah na kanyang binanggit ay ang katangiang pinakamalapit sa kanyang sariling karanasan: ang Allah ang tunay na naglalabas ng lahat ng nakatago. Kinilala niya ang kanyang Panginoon sa pamamagitan ng sarili niyang buhay.

At pansinin din: hindi siya inutusan ni Sulaymān na mag-daʿwah. Hindi siya sinabihang "Pumunta ka sa Sabaʾ at tingnan mo ang kanilang relihiyon." Ngunit nang makita niya ang shirk, hindi siya nakatiis. Kusa siyang nagdala ng balita.

Mga kapatid, ang daʿwah ay hindi lamang tungkulin ng mga imām at mga ustādh. Sinabi ng Propeta ﷺ:

«بَلِّغُوا عَنِّي وَلَوْ آيَةً»

"Iparating ninyo mula sa akin, kahit isang ayah." (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 3461, mula kay ʿAbdullāh ibn ʿAmr.)

Kahit isang ayah. Kahit isang hadith. Kahit isang paalala tungkol sa Tawḥīd sa iyong kapitbahay, kaibigan, o kamag-anak na hindi pa nakaaalam. Kung kaya ng isang ibon, kaya rin natin, in shāʾ Allāh.

أَقُولُ قَوْلِي هَٰذَا، وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الْعَظِيمَ لِي وَلَكُمْ وَلِسَائِرِ الْمُسْلِمِينَ مِنْ كُلِّ ذَنْبٍ، فَاسْتَغْفِرُوهُ، إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ.

(Uupo sandali ang khaṭīb.)

IKALAWANG KHUTBAH

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَمَرَ بِالتَّثَبُّتِ فِي الْأَخْبَارِ، وَنَهَىٰ عَنِ الْقَوْلِ بِغَيْرِ عِلْمٍ، وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَلَىٰ آلِهِ وَأَصْحَابِهِ وَمَنْ تَبِعَهُمْ بِإِحْسَانٍ إِلَىٰ يَوْمِ الدِّينِ.

أَمَّا بَعْدُ: فَاتَّقُوا اللَّهَ عِبَادَ اللَّهِ، وَتَثَبَّتُوا فِيمَا تَسْمَعُونَ.

Ikalimang Aral: Suriin ang Balita

Mga kapatid, ano ang ginawa ni Sulaymān nang marinig ang balita ng Hudhud? Hindi siya agad naniwala, at hindi rin agad tumanggi. Sinabi niya:

﴿قَالَ سَنَنظُرُ أَصَدَقْتَ أَمْ كُنتَ مِنَ الْكَاذِبِينَ﴾

"Sinabi niya: Titingnan namin kung ikaw ay nagsabi ng totoo o kabilang ka sa mga sinungaling." (An-Naml 27:27)

Ito ang turo ng Allah sa atin:

﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِن جَاءَكُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَن تُصِيبُوا قَوْمًا بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلَىٰ مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِينَ﴾

"O kayong mga naniwala, kapag may dumating sa inyong suwail na may dalang balita, suriin ninyo ito, baka makapinsala kayo ng mga tao dahil sa kamangmangan, at pagkatapos ay magsisi kayo sa inyong ginawa." (Al-Ḥujurāt 49:6)

At sinabi ng Propeta ﷺ:

«كَفَىٰ بِالْمَرْءِ كَذِبًا أَنْ يُحَدِّثَ بِكُلِّ مَا سَمِعَ»

"Sapat nang kasinungalingan para sa isang tao na ikuwento niya ang lahat ng kanyang naririnig." (Isinalaysay ni Muslim sa Muqaddimah ng kanyang Ṣaḥīḥ, blg. 5, mula kay Abū Hurayrah.)

Sa panahon ng social media at fake news, ilang beses na tayong nag-share ng balita nang hindi sinusuri? Ilang reputasyon na ang nasira dahil sa isang post na hindi totoo? Kasama rin dito ang mga "hadith" na kumakalat online nang walang pinagmulan. Huwag mong ibahagi ang hindi mo nasuri.

Ikaanim na Aral: Ang Daʿwah ay Nagsisimula sa Bismillāh

Nang sumulat si Sulaymān sa reyna ng Sabaʾ, ganito ang simula:

﴿إِنَّهُ مِن سُلَيْمَانَ وَإِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ ۝ أَلَّا تَعْلُوا عَلَيَّ وَأْتُونِي مُسْلِمِينَ﴾

"Ito ay mula kay Sulaymān, at ito ay: Sa ngalan ng Allah, ang Pinakamahabagin, ang Pinakamaawain. Huwag kayong magmataas laban sa akin, at pumunta kayo sa akin bilang mga Muslim." (An-Naml 27:30–31)

Malinaw, maikli, at diretso sa Tawḥīd ang daʿwah ni Sulaymān. Ang kinalabasan ay ang pagyakap ng reyna sa Islām.

Sinabi ng Allah:

﴿إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ ۚ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا﴾ [الْأَحْزَابُ: ٥٦]

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ.

اللَّهُمَّ ارْزُقْنَا الْغَيْرَةَ عَلَىٰ تَوْحِيدِكَ، وَاجْعَلْنَا دُعَاةً إِلَيْهِ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ.

اللَّهُمَّ أَعِنَّا عَلَىٰ رِعَايَةِ مَا اسْتَرْعَيْتَنَا، وَاجْعَلْنَا مِنَ الْعَادِلِينَ.

اللَّهُمَّ احْفَظْ أَلْسِنَتَنَا مِنَ الْكَذِبِ، وَقُلُوبَنَا مِنَ الظَّنِّ السَّيِّئِ.

اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ، وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ، الْأَحْيَاءِ مِنْهُمْ وَالْأَمْوَاتِ.

﴿رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ﴾ [الْبَقَرَةُ: ٢٠١]

وَأَقِمِ الصَّلَاةَ.

Mga Sanggunian

«كُلُّكُمْ رَاعٍ، وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ» — al-Bukhārī 893; Muslim 1829 (Muttafaqun ʿalayh)
«كَفَىٰ بِالْمَرْءِ كَذِبًا أَنْ يُحَدِّثَ بِكُلِّ مَا سَمِعَ» — Muslim, Muqaddimah 5 (Ṣaḥīḥ)
Ang paghahanap ng Propeta ﷺ kay Thābit ibn Qays — al-Bukhārī 3613; Muslim 119 (Muttafaqun ʿalayh)
«إِيَّاكُمْ وَالظَّنَّ، فَإِنَّ الظَّنَّ أَكْذَبُ الْحَدِيثِ» — al-Bukhārī 6066; Muslim 2563 (Muttafaqun ʿalayh)
Si Mūsā at ang tanong na "Sino ang pinakamaalam?" — al-Bukhārī 122; Muslim 2380 (Muttafaqun ʿalayh)
«بَلِّغُوا عَنِّي وَلَوْ آيَةً» — al-Bukhārī 3461 (Ṣaḥīḥ)
Mga ayah — Āl ʿImrān 3:102; Yūsuf 12:111; An-Naml 27:20–31; Al-Ḥujurāt 49:2, 6, 12; Al-Kahf 18:60–82; Al-Aḥzāb 33:56; Al-Baqarah 2:201 (Qurʾān)

Khutbah