Aṣḥāb as-Sabt: Ang mga Taong Nandaya sa Araw ng Sabbath *

---

UNANG KHUTBAH

إِنَّ الْحَمْدَ لِلَّهِ، نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ، الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي يَبْتَلِي عِبَادَهُ بِالْخَيْرِ وَالشَّرِّ فِتْنَةً، لِيَعْلَمَ مَنْ يَخَافُهُ بِالْغَيْبِ، الَّذِي لَا تَخْفَىٰ عَلَيْهِ حِيَلُ الْمُحْتَالِينَ، وَأَنْجَى الَّذِينَ يَنْهَوْنَ عَنِ السُّوءِ.

وَنَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا، وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا، مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ، وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ.

وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَلَىٰ آلِهِ وَأَصْحَابِهِ، وَسَلَّمَ تَسْلِيمًا كَثِيرًا.

﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ﴾ [آلُ عِمْرَانَ: ١٠٢]

﴿وَاسْأَلْهُمْ عَنِ الْقَرْيَةِ الَّتِي كَانَتْ حَاضِرَةَ الْبَحْرِ إِذْ يَعْدُونَ فِي السَّبْتِ إِذْ تَأْتِيهِمْ حِيتَانُهُمْ يَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعًا وَيَوْمَ لَا يَسْبِتُونَ ۙ لَا تَأْتِيهِمْ ۚ كَذَٰلِكَ نَبْلُوهُم بِمَا كَانُوا يَفْسُقُونَ﴾ [الْأَعْرَافُ: ١٦٣]

أَمَّا بَعْدُ: فَإِنَّ أَصْدَقَ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللَّهِ، وَخَيْرَ الْهَدْيِ هَدْيُ مُحَمَّدٍ ﷺ، وَشَرَّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا، وَكُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ، وَكُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ، وَكُلَّ ضَلَالَةٍ فِي النَّارِ.

---

Mga kapatid kong Muslim, mga lingkod ng Allah,

Ngayon ay araw ng Jumuʿah. Alam ba ninyo na ang araw na ito ay isang regalo mula sa Allah na hindi ibinigay sa mga nauna sa atin? Sinabi ng Propeta ﷺ:

«نَحْنُ الْآخِرُونَ السَّابِقُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، بَيْدَ أَنَّهُمْ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِنَا، ثُمَّ هَٰذَا يَوْمُهُمُ الَّذِي فُرِضَ عَلَيْهِمْ فَاخْتَلَفُوا فِيهِ، فَهَدَانَا اللَّهُ لَهُ»

"Kami ang mga huli (sa pagdating sa mundo) ngunit mauuna sa Araw ng Paghuhukom, kahit binigyan sila ng Kasulatan bago kami. Ito ang araw na itinakda sa kanila ngunit nagkaiba-iba sila tungkol dito, at ginabayan kami ng Allah dito." (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 876, at Muslim, blg. 855, mula kay Abū Hurayrah.)

Ang mga Hudyo ay pumili ng Sabado, ang Sabt. At ginawa ito ng Allah na isang araw ng pagsamba at pagpapahinga para sa kanila, at ipinagbawal sa kanila ang pagtatrabaho at pangingisda sa araw na iyon. Sinabi ng Allah:

﴿إِنَّمَا جُعِلَ السَّبْتُ عَلَى الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِيهِ﴾

"Ang Sabbath ay itinakda lamang sa mga nagkaiba-iba tungkol dito." (An-Naḥl 16:124)

Ngayong araw, pakinggan natin ang kuwento ng isang bayan na sinubok sa kanilang Sabbath, at kung paano sila nandaya sa Allah, at kung ano ang kanilang kinahinatnan. Ito ay isang kuwentong dapat nating pakinggan nang mabuti, dahil sinabi ng Allah sa dulo ng kuwento sa Sūrat al-Baqarah na ginawa Niya itong

﴿وَمَوْعِظَةً لِّلْمُتَّقِينَ﴾,

"isang pangaral para sa mga may takot sa Allah." (Al-Baqarah 2:66) Ibig sabihin, para sa atin ang kuwentong ito.

Ang Bayan sa Tabi ng Dagat

"At tanungin mo sila tungkol sa bayang nasa tabi ng dagat…" (Al-Aʿrāf 7:163)

Binanggit ng mga mufassir, gaya ni Imām Ibn Kathīr, na ayon kay Ibn ʿAbbās (raḍiyallāhu ʿanhumā) ang bayang ito ay ang Aylah, isang bayan sa baybayin ng Dagat na Pula. Isang bayan ng mga mangingisda. Ang kanilang kabuhayan, ang kanilang pagkain, at ang kanilang kalakalan ay nakasalalay sa dagat.

Isipin ninyo ang buhay nila. Anim na araw sa isang linggo, pumapalaot sila, naghahagis ng lambat, at umuuwing may dala. Ngunit tuwing Sabado, bawal. Tahimik ang daungan. Nakataob ang mga bangka. Nakasabit ang mga lambat.

Ang Pagsubok

At dito dumating ang pagsubok:

"…nang dumating sa kanila ang kanilang mga isda sa araw ng kanilang Sabbath, shurraʿan, at sa araw na hindi sila nangingilin ay hindi dumarating ang mga ito." (Al-Aʿrāf 7:163)

Ang salitang shurraʿan ay nangangahulugang lumilitaw at nakataas ang ulo, kitang-kita sa ibabaw ng tubig. Isipin ninyo ang tagpo: tuwing Sabado ng umaga, habang nakatayo ang mga mangingisda sa dalampasigan, nakikita nila ang dagat na halos kumukulo sa dami ng isda. Malalaki, malapit, at para bang nag-aanyaya: "Kunin mo ako."

At sa Linggo, nang handa na silang pumalaot? Wala. Lunes? Wala. Martes? Wala. Hanggang sumapit muli ang Sabado, at bumalik ang mga isda.

Linggo-linggo itong nangyari. Ang mga isda ay nasa harap mismo nila, ngunit bawal. At kapag pinapayagan na, wala na ang mga isda.

Pansinin ang huling bahagi ng ayah:

﴿كَذَٰلِكَ نَبْلُوهُم بِمَا كَانُوا يَفْسُقُونَ﴾,

"Ganito Namin sila sinubok dahil sa kanilang pagsuway." Ipinaliwanag ng mga ulama na ang pagsubok na ito ay dumating dahil sa kanilang mga naunang kasalanan. Ito ay isang aral: ang kasalanan ay nagbubukas ng pinto sa mas mabibigat na pagsubok.

Ang Palusot

Ano ang ginawa nila? Ayon sa paliwanag ng mga mufassir, hindi sila tahasang nangisda tuwing Sabado. Mas "matalino" sila kaysa roon. Tuwing Biyernes, naghuhukay sila ng mga kanal at hukay sa dalampasigan, at naglalagay ng mga lambat at bitag. Tuwing Sabado, pumapasok ang mga isda sa mga hukay at bitag, at hindi na makalabas. At tuwing Linggo, kinukuha nila ang mga ito.

At ang kanilang palusot: "Hindi kami nangisda sa Sabado! Inilagay namin ang lambat sa Biyernes, at kinuha namin sa Linggo."

Mga kapatid, sa panlabas, mukhang sumunod sila. Ngunit sa katotohanan, nilabag nila ang utos ng Allah. Sapagkat ang layunin ng pagbabawal ay ang hindi pakikinabang sa pangingisda tuwing Sabado, at iyon mismo ang kanilang ginawa. Ang tawag dito ay ḥīlah: ang paggamit ng palusot o teknikalidad upang gawing ḥalāl sa panlabas ang isang bagay na ḥarām sa katotohanan.

Ang Allah ay Hindi Nalilinlang

Ginawa rin ito ng mga Hudyo sa iba pang bagay. Sinabi ng Propeta ﷺ:

«قَاتَلَ اللَّهُ الْيَهُودَ، إِنَّ اللَّهَ لَمَّا حَرَّمَ شُحُومَهَا جَمَلُوهُ ثُمَّ بَاعُوهُ فَأَكَلُوا ثَمَنَهُ»

"Sumpain ng Allah ang mga Hudyo. Nang ipagbawal ng Allah sa kanila ang taba (ng hayop), tinunaw nila ito, pagkatapos ay ipinagbili, at kinain nila ang halaga nito." (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 2236, at Muslim, blg. 1581, mula kay Jābir.)

Ang kanilang palusot: "Hindi namin kinain ang taba! Tinunaw namin, ipinagbili, at ang pera ang aming ginamit." Ngunit hindi naloko ang Allah.

Mga kapatid, ito ang prinsipyo sa Islām: ang mga gawa ay ayon sa layunin, innamal-aʿmālu bin-niyyāt. Hindi tinitingnan ng Allah ang pangalang ibinigay mo sa isang bagay, kundi ang tunay nitong kalagayan. Sumulat pa si Shaykh al-Islām Ibn Taymiyyah (raḥimahullāh) ng isang buong aklat tungkol sa pagpapawalang-bisa ng mga ganitong palusot, ang Bayān ad-Dalīl ʿalā Buṭlān at-Taḥlīl.

At isa sa mga halimbawang tinuligsa ng Propeta ﷺ ay ang palusot sa kasal. Ang lalaking nagdiborsyo sa kanyang asawa nang tatlong beses ay hindi na maaaring bumalik sa kanya hangga't hindi ito nakapag-asawa ng iba sa tunay na kasal. Kaya may mga nag-iimbento ng palusot: magbabayad sila ng isang lalaki upang pakasalan ang babae nang isang gabi lamang, saka idiborsyo, upang maging "ḥalāl" muli sa unang asawa. Sinabi tungkol dito:

«لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ الْمُحَلِّلَ وَالْمُحَلَّلَ لَهُ»

"Isinumpa ng Sugo ng Allah ﷺ ang lalaking gumagawa ng pekeng kasal upang gawing ḥalāl ang babae, at ang lalaking pinaggagawan nito." (Isinalaysay ni at-Tirmidhī, blg. 1120, mula kay Ibn Masʿūd. Ṣaḥīḥ.)

Ang mga "Isda ng Sabbath" sa Ating Panahon

Mga kapatid, tanungin natin ang ating sarili nang tapat: mayroon ba tayong sariling "lambat sa Biyernes"?

• Ang ribā na tinawag na "service fee," "processing fee," o "0% interest" pero may nakatagong dagdag na bayad.
• Ang suhol na tinawag na "regalo," "pangmeryenda," "pasasalamat," o "pakikisama."
• Ang sugal na tinawag na "promo," "raffle na may bayad," "e-sabong," o "investment."
• Ang pagnanakaw ng oras sa trabaho na tinawag na "diskarte."
• Ang panonood ng ḥarām at ang palusot na "nanood lang naman ako, hindi ko naman ginawa," o "online lang naman."

Ang Pagsubok ng Madaling Abot na Ḥarām

At pansinin ninyo ang uri ng pagsubok. Ang ḥarām ay dumating nang napakadali, nasa harap mismo nila, at walang nakakakita. Ganito rin ang ḥarām sa ating panahon. Isang click, isang app, isang text. Hindi mo na kailangang lumabas ng bahay.

Ihambing natin ito sa isang pagsubok na dumating sa mga Ṣaḥābah. Habang sila ay nasa iḥrām, kung kailan bawal ang pangangaso, dumating ang mga hayop na pangangaso at lumapit sa kanila, abot-kamay na. Sinabi ng Allah:

﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَيَبْلُوَنَّكُمُ اللَّهُ بِشَيْءٍ مِّنَ الصَّيْدِ تَنَالُهُ أَيْدِيكُمْ وَرِمَاحُكُمْ لِيَعْلَمَ اللَّهُ مَن يَخَافُهُ بِالْغَيْبِ﴾

"O kayong mga naniwala, tiyak na susubukin kayo ng Allah sa pamamagitan ng ilang hayop na pangangaso na maaabot ng inyong mga kamay at sibat, upang malaman ng Allah kung sino ang natatakot sa Kanya nang palihim." (Al-Māʾidah 5:94)

Parehong pagsubok: ang ḥarām ay abot-kamay. Ngunit magkaiba ang tugon. Ang mga taong-Sabbath ay nag-imbento ng palusot. Ang mga Ṣaḥābah ay umiwas. At ang layunin ng pagsubok ay iisa: liyaʿlamallāhu man yakhāfuhu bil-ghayb, upang malaman kung sino ang natatakot sa Allah kahit walang nakakakita.

Ang Tatlong Pangkat

Nahati ang mga tao ng bayan sa tatlo. Ang unang pangkat ay ang mga lumabag gamit ang kanilang palusot. Ang ikalawang pangkat ay ang mga nagbabawal at nagpapayo sa kanila. At ang ikatlong pangkat ay ang mga nanahimik. Hindi sila lumabag, ngunit hindi rin sila nagpayo, at sinabi pa nila sa mga nagpapayo:

﴿وَإِذْ قَالَتْ أُمَّةٌ مِّنْهُمْ لِمَ تَعِظُونَ قَوْمًا ۙ اللَّهُ مُهْلِكُهُمْ أَوْ مُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا شَدِيدًا ۖ قَالُوا مَعْذِرَةً إِلَىٰ رَبِّكُمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ﴾

"At nang sabihin ng isang pangkat mula sa kanila: Bakit pa ninyo pinapayuhan ang mga taong pupuksain ng Allah o parurusahan nang mabigat? Sinabi nila: Bilang dahilan sa harap ng inyong Panginoon, at baka sakaling sila ay matakot sa Allah." (Al-Aʿrāf 7:164)

Napakaganda ng sagot ng mga nagpapayo. Dalawang dahilan ang ibinigay nila. Una, maʿdhiratan ilā rabbikum: upang may maipakita kami sa Allah na ginawa namin ang aming tungkulin. Ikalawa, wa laʿallahum yattaqūn: baka sakaling magbago sila. Hindi nila tiyak ang resulta. Ngunit ginawa nila ang tungkulin.

Mga kapatid, ilan sa atin ang nasa ikatlong pangkat? "Huwag mo nang pagsabihan, hindi naman makikinig iyan." "Bahala na sila, buhay nila iyan." Pakinggan natin sa ikalawang khuṭbah kung ano ang nangyari sa bawat pangkat.

أَقُولُ قَوْلِي هَٰذَا، وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الْعَظِيمَ لِي وَلَكُمْ وَلِسَائِرِ الْمُسْلِمِينَ مِنْ كُلِّ ذَنْبٍ، فَاسْتَغْفِرُوهُ، إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ.

(Uupo sandali ang khaṭīb.)

---

IKALAWANG KHUTBAH

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَنْجَى الْآمِرِينَ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّاهِينَ عَنِ الْمُنْكَرِ، وَأَخَذَ الظَّالِمِينَ بِعَذَابٍ بَئِيسٍ، وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَلَىٰ آلِهِ وَأَصْحَابِهِ وَمَنْ تَبِعَهُمْ بِإِحْسَانٍ إِلَىٰ يَوْمِ الدِّينِ.

أَمَّا بَعْدُ: فَاتَّقُوا اللَّهَ عِبَادَ اللَّهِ.

Ang Kinahinatnan

﴿فَلَمَّا نَسُوا مَا ذُكِّرُوا بِهِ أَنجَيْنَا الَّذِينَ يَنْهَوْنَ عَنِ السُّوءِ وَأَخَذْنَا الَّذِينَ ظَلَمُوا بِعَذَابٍ بَئِيسٍ بِمَا كَانُوا يَفْسُقُونَ ۝ فَلَمَّا عَتَوْا عَن مَّا نُهُوا عَنْهُ قُلْنَا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خَاسِئِينَ﴾

"Kaya nang kalimutan nila ang ipinaalala sa kanila, iniligtas Namin ang mga nagbabawal sa kasamaan, at pinarusahan Namin ang mga gumawa ng kasamaan ng isang kahabag-habag na parusa dahil sa kanilang pagsuway. At nang magmatigas sila sa ipinagbabawal sa kanila, sinabi Namin sa kanila: Maging mga unggoy kayo na hinamak." (Al-Aʿrāf 7:165–166)

Malinaw na iniligtas ang mga nagbabawal, at pinarusahan ang mga lumabag. Paano naman ang mga nanahimik? Hindi sila binanggit. Iniulat sa Tafsīr aṭ-Ṭabarī na noong una ay nag-alinlangan si Ibn ʿAbbās (raḍiyallāhu ʿanhumā) tungkol sa kanilang kapalaran, hanggang ipinaliwanag sa kanya ng kanyang mag-aaral na si ʿIkrimah na hindi sila kabilang sa pinarusahan, dahil kinamuhian nila ang ginawa ng mga lumabag.

Ngunit ang aral para sa atin: huwag tayong makuntento sa pananahimik. Ang mga tiyak na iniligtas ay ang mga nagbabawal. Kaya payuhan natin ang ating pamilya at mga kaibigan nang may karunungan at kabaitan, maʿdhiratan ilā rabbikum, bilang dahilan natin sa harap ng Allah.

Sinabi ng Allah:

﴿إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ ۚ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا﴾ [الْأَحْزَابُ: ٥٦]

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ.

اللَّهُمَّ اكْفِنَا بِحَلَالِكَ عَنْ حَرَامِكَ، وَأَغْنِنَا بِفَضْلِكَ عَمَّنْ سِوَاكَ.

اللَّهُمَّ اجْعَلْنَا مِنَ الْآمِرِينَ بِالْمَعْرُوفِ، النَّاهِينَ عَنِ الْمُنْكَرِ، بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ.

اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ، وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ، الْأَحْيَاءِ مِنْهُمْ وَالْأَمْوَاتِ.

﴿رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ﴾ [الْبَقَرَةُ: ٢٠١]

وَأَقِمِ الصَّلَاةَ.

---

Mga Sanggunian

• «نَحْنُ الْآخِرُونَ السَّابِقُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ...» — al-Bukhārī 876; Muslim 855 (Muttafaqun ʿalayh)

• «قَاتَلَ اللَّهُ الْيَهُودَ... جَمَلُوهُ ثُمَّ بَاعُوهُ» — al-Bukhārī 2236; Muslim 1581 (Muttafaqun ʿalayh)

• «لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ الْمُحَلِّلَ وَالْمُحَلَّلَ لَهُ» — at-Tirmidhī 1120 (Ṣaḥīḥ)

• Ang bayan ay Aylah, ayon kay Ibn ʿAbbās — Ibn Kathīr, Tafsīr al-Qurʾān al-ʿAẓīm (Al-Aʿrāf 7:163)

• Ang usapan nina Ibn ʿAbbās at ʿIkrimah tungkol sa mga nanahimik — aṭ-Ṭabarī, Jāmiʿ al-Bayān (Al-Aʿrāf 7:165) (Athar)

• Pagpapawalang-bisa ng mga ḥīlah — Ibn Taymiyyah, Bayān ad-Dalīl ʿalā Buṭlān at-Taḥlīl

• «اللَّهُمَّ اكْفِنِي بِحَلَالِكَ عَنْ حَرَامِكَ...» — at-Tirmidhī 3563 (Ḥasan)

• Mga ayah — Āl ʿImrān 3:102; Al-Aʿrāf 7:163–166; An-Naḥl 16:124; Al-Baqarah 2:65–66, 201; Al-Māʾidah 5:94; Al-Aḥzāb 33:56 (Qurʾān)