Ang Muslim sa Social Media

---

UNANG KHUTBAH

إِنَّ الْحَمْدَ لِلَّهِ، نَحْمَدُهُ وَنَسْتَعِينُهُ وَنَسْتَغْفِرُهُ، الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ أَمَانَةً، وَكُلُّ أُولَٰئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْئُولًا، الَّذِي يَعْلَمُ مَا تَكْتُبُ الْأَيْدِي، وَمَا تَنْشُرُ الْأَلْسُنُ، وَمَا تُخْفِي الصُّدُورُ.

وَنَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا، وَمِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا، مَنْ يَهْدِهِ اللَّهُ فَلَا مُضِلَّ لَهُ، وَمَنْ يُضْلِلْ فَلَا هَادِيَ لَهُ.

وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَلَىٰ آلِهِ وَأَصْحَابِهِ، وَسَلَّمَ تَسْلِيمًا كَثِيرًا.

﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ﴾ [آلُ عِمْرَانَ: ١٠٢]

﴿وَلَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ ۚ إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ كُلُّ أُولَٰئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْئُولًا﴾ [الْإِسْرَاءُ: ٣٦]

أَمَّا بَعْدُ: فَإِنَّ أَصْدَقَ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللَّهِ، وَخَيْرَ الْهَدْيِ هَدْيُ مُحَمَّدٍ ﷺ، وَشَرَّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا، وَكُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ، وَكُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ، وَكُلَّ ضَلَالَةٍ فِي النَّارِ.

---

Mga kapatid kong Muslim, mga lingkod ng Allah,

Isipin natin ang isang karaniwang araw. Paggising sa umaga, bago pa magdasal ng Fajr, ang unang hinahawakan ay ang cellphone. Habang kumakain ng almusal, nag-i-scroll. Sa biyahe papunta sa trabaho, nanonood ng video. Sa tanghalian, nagbabasa ng mga post. Sa gabi, bago matulog, isang oras, dalawang oras, minsan tatlo, nakatitig pa rin sa screen.

At ngayong araw, bago tayo pumasok sa masjid, marami sa atin ang nag-scroll pa. At pagkatapos ng ṣalāh, marami ang unang hahawak muli sa telepono.

Ang social media ay naging bahagi na ng ating buhay. Hindi natin ito maaaring basta talikuran, at hindi rin ito ipinagbabawal sa sarili nito. Ito ay kasangkapan, tulad ng kutsilyo: maaaring gamitin sa paghiwa ng tinapay, at maaaring gamitin sa pananakit. Ngunit ang tanong na dapat nating itanong ngayong araw ay ito: ang social media ba ay naging bahagi ng ating ʿibādah, o ng ating kasalanan?

Tatanungin ang Iyong Mata, Tainga, at Puso

Sinabi ng Allah sa ayah na binasa ko:

"At huwag mong sundan ang bagay na wala kang kaalaman. Tunay na ang pandinig, ang paningin, at ang puso, ang bawat isa sa mga iyan ay tatanungin." (Al-Isrāʾ 17:36)

Dahan-dahan nating pag-isipan ang ayah na ito.

Wa lā taqfu, "huwag mong sundan." Ang salitang ito ay nangangahulugang pagsunod sa bakas ng isang bagay, paghahabol dito. Binanggit ni Imām Ibn Kathīr sa kanyang tafsīr na ipinaliwanag ito ni Qatādah: huwag mong sabihing "nakita ko" kung hindi mo nakita, "narinig ko" kung hindi mo narinig, at "alam ko" kung hindi mo alam, sapagkat tatanungin ka ng Allah tungkol sa lahat ng iyan.

Isipin ninyo kung ilang beses na nating sinabi, o isinulat, o ibinahagi ang mga bagay na hindi natin tiyak. "Sabi nila…" "Nabasa ko lang…" "Totoo raw ito…" At ang ayah ay malinaw: wala kang kaalaman, kaya huwag mong sundan.

Pagkatapos ay binanggit ng Allah ang tatlong bahagi ng katawan: as-samʿ, ang pandinig; al-baṣar, ang paningin; at al-fuʾād, ang puso. Pansinin ninyo, mga kapatid, ito mismo ang tatlong ginagamit natin sa social media. Ang mata ang nanonood. Ang tainga ang nakikinig. At ang puso ang tumatanggap, naniniwala, natutuwa, nagagalit, at nagnanasa.

Kullu ulāʾika kāna ʿanhu masʾūlā: ang bawat isa ay tatanungin. Isipin ninyo ang Araw ng Paghuhukom. Tatanungin ang iyong mata: "Ano ang tinitingnan mo noong alas-dos ng madaling-araw?" Tatanungin ang iyong tainga: "Ano ang pinakikinggan mo?" Tatanungin ang iyong puso: "Ano ang pinaniwalaan mo, at ano ang kinamuhian mo?"

Ang Kasinungalingang Umaabot sa Buong Mundo

Isinalaysay ni Samurah ibn Jundub (raḍiyallāhu ʿanhu) na madalas tanungin ng Propeta ﷺ ang kanyang mga kasama pagkatapos ng ṣalāh sa umaga: "May nakakita ba sa inyo ng panaginip?" Isang umaga, siya mismo ang nagkuwento ng mahabang panaginip. Dalawang anghel ang dumating sa kanya at isinama siya sa isang paglalakbay, at ipinakita sa kanya ang iba't ibang kalagayan ng mga tao sa barzakh.

Sa isa sa mga tagpo, nakita niya ang isang lalaking nakahiga, at may isa pang nakatayo sa tabi niya na may hawak na kawit na bakal. Ipinapasok nito ang kawit sa isang gilid ng kanyang bibig at pinupunit ang kanyang pisngi hanggang sa batok, pati ang kanyang ilong at mata. Pagkatapos ay lilipat ito sa kabilang gilid at gagawin din ang ganoon. Pagkatapos nito, babalik sa dati ang unang gilid, at uulitin muli ang parusa, nang paulit-ulit.

Nang tanungin ng Propeta ﷺ kung sino ito, sinabi sa kanya:

«فَإِنَّهُ الرَّجُلُ يَغْدُو مِنْ بَيْتِهِ، فَيَكْذِبُ الْكَذْبَةَ تَبْلُغُ الْآفَاقَ»

"Siya ang taong lumalabas sa kanyang bahay sa umaga, at nagsasabi ng kasinungalingang umaabot sa malalayong lugar." (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 7047.)

Mga kapatid, noong panahon ng Propeta ﷺ, ilang araw o linggo ang kailangan bago umabot sa malalayong lugar ang isang kasinungalingan. Kailangan pa itong dalhin ng mga manlalakbay sa kanilang mga kamelyo. Ngayon? Isang click lamang. Sa loob ng ilang minuto, ang isang kasinungalingan ay maaaring makarating sa milyun-milyong tao sa iba't ibang bansa.

Ang fake news, ang edited na larawan, ang pekeng "quote" ng isang ulama, ang maling "hadith" na walang pinagmulan, at ang paninira sa isang tao: lahat ng iyan ay kadhbah tablughul-āfāq, kasinungalingang umaabot sa malalayong lugar. At ang taong nagsimula nito, at ang mga nagpakalat nito, ay nasa panganib ng parusang ito.

Ang Aral ng Kuwento ng Paninira kay ʿĀʾishah

Alam ba ninyo, mga kapatid, na minsan nang kumalat ang isang kasinungalingan sa Madīnah, sa panahon mismo ng Propeta ﷺ? Ito ang tinatawag na ḥadīth al-ifk, ang paninira laban sa ina ng mga mananampalataya, si ʿĀʾishah (raḍiyallāhu ʿanhā).

Sa pagbalik mula sa isang ekspedisyon, naiwan si ʿĀʾishah nang hanapin niya ang kanyang nawalang kuwintas. Natagpuan siya ng isang Ṣaḥābī na si Ṣafwān ibn al-Muʿaṭṭal, na isinakay siya sa kanyang kamelyo at inihatid sa hukbo. Mula rito, nagsimulang magpakalat ng masamang balita ang pinuno ng mga munāfiq na si ʿAbdullāh ibn Ubayy. Kumalat ito nang mahigit isang buwan. Nagkasakit si ʿĀʾishah at iyak nang iyak gabi at araw. Nabagabag ang Propeta ﷺ. At ang pinakamasakit: may ilang mabubuting Muslim na nadala at nagpasa-pasa ng balita. (Isinalaysay ni al-Bukhārī, blg. 4750, at Muslim, blg. 2770.)

Pagkatapos ay ibinaba ng Allah ang mga ayah ng Sūrat an-Nūr na nagpapawalang-sala kay ʿĀʾishah, at nagtuturo sa atin kung paano harapin ang anumang balitang naririnig natin. Sinabi ng Allah:

﴿لَّوْلَا إِذْ سَمِعْتُمُوهُ ظَنَّ الْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بِأَنفُسِهِمْ خَيْرًا وَقَالُوا هَٰذَا إِفْكٌ مُّبِينٌ﴾

"Bakit nang marinig ninyo ito ay hindi nag-isip ng mabuti ang mga lalaki at babaeng mananampalataya tungkol sa kanilang mga kapatid, at hindi nila sinabing: Ito ay malinaw na kasinungalingan?" (An-Nūr 24:12)

﴿إِذْ تَلَقَّوْنَهُ بِأَلْسِنَتِكُمْ وَتَقُولُونَ بِأَفْوَاهِكُم مَّا لَيْسَ لَكُم بِهِ عِلْمٌ وَتَحْسَبُونَهُ هَيِّنًا وَهُوَ عِندَ اللَّهِ عَظِيمٌ﴾

"Nang tanggapin ninyo ito sa pamamagitan ng inyong mga dila, at sinabi ng inyong mga bibig ang wala kayong kaalaman, at inakala ninyong ito ay magaan, gayong sa Allah ito ay napakabigat." (An-Nūr 24:15)

Pansinin ang kakaibang pananalita: tatalaqqawnahu bi-alsinatikum, "tinanggap ninyo ito sa pamamagitan ng inyong mga dila." Karaniwan, tumatanggap tayo ng balita sa pamamagitan ng tainga. Ngunit inilarawan ng Allah na para bang dumaan ang balita mula sa tainga diretso sa dila, nang hindi na dumaan sa isip. Ganito mismo ang pag-share nang hindi binabasa, at pag-forward nang hindi sinusuri.

At taḥsabūnahu hayyinan, "inakala ninyong magaan." "Share lang naman." "Forward lang naman." "Hindi naman ako ang gumawa." Ngunit wa huwa ʿindallāhi ʿaẓīm, sa Allah ito ay napakabigat.

At itinuro ng Allah ang tamang tugon sa sumunod na ayah:

﴿وَلَوْلَا إِذْ سَمِعْتُمُوهُ قُلْتُم مَّا يَكُونُ لَنَا أَن نَّتَكَلَّمَ بِهَٰذَا سُبْحَانَكَ هَٰذَا بُهْتَانٌ عَظِيمٌ﴾

"At bakit nang marinig ninyo ito ay hindi ninyo sinabi: Hindi nararapat sa amin na magsalita tungkol dito. Luwalhati sa Iyo! Ito ay isang malaking paninira." (An-Nūr 24:16)

Tatlong hakbang ang itinuro ng mga ayah na ito. Una, mag-isip ng mabuti tungkol sa iyong kapatid. Ikalawa, kung walang patunay, sabihin mong ito ay kasinungalingan. Ikatlo, huwag mo nang pag-usapan pa.

Ang Kasalanang Hindi Natatapos sa Libingan

Sinabi ng Propeta ﷺ:

«مَنْ دَعَا إِلَىٰ هُدًى كَانَ لَهُ مِنَ الْأَجْرِ مِثْلُ أُجُورِ مَنْ تَبِعَهُ، لَا يَنْقُصُ ذَٰلِكَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْئًا، وَمَنْ دَعَا إِلَىٰ ضَلَالَةٍ كَانَ عَلَيْهِ مِنَ الْإِثْمِ مِثْلُ آثَامِ مَنْ تَبِعَهُ، لَا يَنْقُصُ ذَٰلِكَ مِنْ آثَامِهِمْ شَيْئًا»

"Sinumang mag-anyaya sa patnubay ay magkakaroon ng gantimpalang katulad ng gantimpala ng mga sumunod sa kanya, nang walang nababawas sa kanilang gantimpala. At sinumang mag-anyaya sa pagkaligaw ay magkakaroon ng kasalanang katulad ng kasalanan ng mga sumunod sa kanya, nang walang nababawas sa kanilang kasalanan." (Isinalaysay ni Muslim, blg. 2674, mula kay Abū Hurayrah.)

At ito ang nakatatakot na halimbawa. Sinabi ng Propeta ﷺ na walang taong pinapatay nang may pang-aapi malibang may bahagi ng kasalanan ng dugong iyon ang unang anak ni Ādam, "sapagkat siya ang unang nagsimula ng pagpatay." (al-Bukhārī, blg. 3335; Muslim, blg. 1677.) Libu-libong taon na ang lumipas, ngunit patuloy pa ring dumarating sa kanya ang bahagi ng kasalanan, dahil siya ang nagsimula.

Isipin mo ito, kapatid. Ang video na in-upload mo ngayon ay maaaring mapanood pa kahit patay ka na, kahit nakalibing ka na at nakalimutan na ng mga tao ang iyong pangalan. Kung ito ay pagbasa ng Qurʾān, isang tamang hadith, o isang mabuting paalala, patuloy kang tumatanggap ng gantimpala sa iyong libingan. Ngunit kung ito ay kahalayan, musika, paninira, o maling aral, patuloy kang pinapasan ng kasalanan habang ikaw ay nasa libingan, nang hindi mo na kayang burahin.

Ang social media ay maaaring maging ṣadaqah jāriyah, patuloy na kawanggawa, o sayyiʾah jāriyah, patuloy na kasalanan. Ikaw ang pumipili.

Ang Mata ay Nagkakasala Rin

Sinabi ng Propeta ﷺ na ang bawat bahagi ng katawan ay may sariling uri ng pagkakasala, at sinabi niya:

«فَالْعَيْنَانِ زِنَاهُمَا النَّظَرُ»

"Ang zinā ng dalawang mata ay ang pagtingin." (Muslim, blg. 2657, mula kay Abū Hurayrah.)

Mga kapatid, ang larawang ḥarām ay hindi nagiging ḥalāl dahil nasa screen lamang ito. Ang video na hindi mo papanoorin sa harap ng iyong ama, ina, o anak ay hindi mo dapat panoorin nang mag-isa. Sapagkat ang Allah ay nakakakita, at ang mata mo ay tatanungin.

Iwan ang Hindi Mo Kailangan

Sinabi ng Propeta ﷺ:

«مِنْ حُسْنِ إِسْلَامِ الْمَرْءِ تَرْكُهُ مَا لَا يَعْنِيهِ»

"Kabilang sa kagandahan ng Islām ng isang tao ang pag-iwan niya sa mga bagay na hindi niya kailangan." (Isinalaysay ni at-Tirmidhī, blg. 2317, mula kay Abū Hurayrah. Ḥasan.)

Binanggit ni Imām Ibn Rajab sa Jāmiʿ al-ʿUlūm wal-Ḥikam na ang hadith na ito ay isa sa mga saligan ng mabuting asal sa Islām.

Ang buhay ng mga artista, ang away ng mga taong hindi mo kilala, ang walang katapusang mga video, at ang mga argumentong walang pakinabang sa iyong dīn at dunyā ay mā lā yaʿnīk, mga bagay na hindi mo kailangan. Iwan mo ang mga ito, at gaganda ang iyong Islām.

أَقُولُ قَوْلِي هَٰذَا، وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الْعَظِيمَ لِي وَلَكُمْ وَلِسَائِرِ الْمُسْلِمِينَ مِنْ كُلِّ ذَنْبٍ، فَاسْتَغْفِرُوهُ، إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ.

(Uupo sandali ang khaṭīb.)

---

IKALAWANG KHUTBAH

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي حَفِظَ دِينَهُ بِالْإِسْنَادِ، وَجَعَلَ لَهُ عُلَمَاءَ يَنْفُونَ عَنْهُ تَحْرِيفَ الْغَالِينَ وَانْتِحَالَ الْمُبْطِلِينَ، وَأَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَلَىٰ آلِهِ وَأَصْحَابِهِ وَمَنْ تَبِعَهُمْ بِإِحْسَانٍ إِلَىٰ يَوْمِ الدِّينِ.

أَمَّا بَعْدُ: فَاتَّقُوا اللَّهَ عِبَادَ اللَّهِ.

Kanino Mo Kinukuha ang Iyong Dīn?

Mga kapatid, ngayon ay marami ang natututo ng Islām mula sa YouTube, TikTok, at Facebook. May mabuti rito, ngunit may malaking panganib. Sinabi ng tābiʿī na si Muḥammad ibn Sīrīn (raḥimahullāh):

«إِنَّ هَٰذَا الْعِلْمَ دِينٌ، فَانْظُرُوا عَمَّنْ تَأْخُذُونَ دِينَكُمْ»

"Katotohanan, ang kaalamang ito ay relihiyon. Kaya tingnan ninyo kung kanino ninyo kinukuha ang inyong relihiyon." (Iniulat ni Muslim sa Muqaddimah ng kanyang Ṣaḥīḥ.)

Hindi dahil maraming views ang isang tao ay maalam na siya. Hindi dahil magaling siyang magsalita ay tama na siya. Kunin ang kaalaman mula sa mga kilalang ulama at mga mag-aaral na nakatayo sa Qurʾān at Sunnah ayon sa pag-unawa ng Salaf.

Ilang praktikal na hakbang:

1. Bago mag-post o mag-share, tatlong tanong: Totoo ba ito? Kapaki-pakinabang ba ito? Matutuwa ba ako na makita ito sa aking talaan sa Araw ng Paghuhukom?
2. Bantayan ang mata. Ang mga larawan at video na ḥarām ay hindi nagiging ḥalāl dahil nasa screen lamang.
3. I-unfollow ang mga account na nagpapalaki ng inggit, pagnanasa, o galit sa iyong puso.
4. Gawing daʿwah ang iyong account: isang ayah, isang hadith na may sanggunian, isang mabuting paalala.

Sinabi ng Allah:

﴿إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ ۚ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا﴾ [الْأَحْزَابُ: ٥٦]

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ.

اللَّهُمَّ احْفَظْ أَسْمَاعَنَا وَأَبْصَارَنَا وَقُلُوبَنَا مِمَّا لَا يُرْضِيكَ.

اللَّهُمَّ اجْعَلْ مَا نَكْتُبُهُ وَنَنْشُرُهُ حُجَّةً لَنَا لَا حُجَّةً عَلَيْنَا.

اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ، وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ، الْأَحْيَاءِ مِنْهُمْ وَالْأَمْوَاتِ.

﴿رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ﴾ [الْبَقَرَةُ: ٢٠١]

وَأَقِمِ الصَّلَاةَ.

---

Mga Sanggunian

• «يَكْذِبُ الْكَذْبَةَ تَبْلُغُ الْآفَاقَ» — al-Bukhārī 7047 (Ṣaḥīḥ)

• Ang kuwento ng paninira kay ʿĀʾishah (ḥadīth al-ifk) — al-Bukhārī 4750; Muslim 2770 (Muttafaqun ʿalayh)

• «مَنْ دَعَا إِلَىٰ هُدًى...» — Muslim 2674 (Ṣaḥīḥ)

• Ang bahagi ng unang anak ni Ādam sa bawat pagpatay — al-Bukhārī 3335; Muslim 1677 (Muttafaqun ʿalayh)

• «فَالْعَيْنَانِ زِنَاهُمَا النَّظَرُ» — Muslim 2657 (Ṣaḥīḥ)

• «مِنْ حُسْنِ إِسْلَامِ الْمَرْءِ تَرْكُهُ مَا لَا يَعْنِيهِ» — at-Tirmidhī 2317 (Ḥasan)

• Paliwanag ni Qatādah sa Al-Isrāʾ 17:36 — Ibn Kathīr, Tafsīr al-Qurʾān al-ʿAẓīm

• Ang hadith na «مِنْ حُسْنِ إِسْلَامِ الْمَرْءِ...» bilang saligan ng asal — Ibn Rajab, Jāmiʿ al-ʿUlūm wal-Ḥikam

• Pahayag ni Ibn Sīrīn: «إِنَّ هَٰذَا الْعِلْمَ دِينٌ...» — Muslim, Muqaddimah (Athar)

• Mga ayah — Āl ʿImrān 3:102; Al-Isrāʾ 17:36; An-Nūr 24:12, 15–16; Al-Aḥzāb 33:56; Al-Baqarah 2:201 (Qurʾān)